Η 5η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1944 ΣΤΟ ΑΠΕΡΙ

Αναδημοσίευση άρθρου από την Εφημερίδα «Ομόνοια»[1]

Στ’ Απέρι το ξημέρωμα της 5ης Οκτωβρίου 1944 έχει μείνει ανεξίτηλα χαραγμένο στη μνήμη όσων το έζησαν. Οι δραματικές εξελίξεις εκείνης της μέρας, τα όσα ακολούθησαν, έχουν οριστικά αποτυπωθεί στην ιστορική μνήμη των επόμενων γενεών, έτσι ώστε να αποτελούν τον μεγαλύτερο σταθμό στη νεώτερη ιστορία της Καρπάθου.

Νωρίς το πρωί της 5ης Οκτωβρίου η Βαλαντού ταρακουνήθηκε από την πρώτη έκρηξη. Ο στρατιωτικός διοικητής του νησιού Αρμάντο Αμεντούνι πετάχτηκε από το κρεβάτι του στο επιταγμένο αρχοντικό του Τρεμπέλα. Δίπλα ακριβώς η καμπάνα του Χριστού χτυπούσε ασταμάτητα. Όλοι οι άντρες στο πόδι. Οι γυναίκες βγαίνουν στις αυλές κι από στόμα σε στόμα η είδηση μεταδίδεται σ’ όλο το χωριό. Οι Γερμανοί έφυγαν, η Λευτεριά έρχεται. Οι εκρήξεις διαδέχονται η μία την άλλη. Ο Αμεντούνι φόρεσε τη στρατιωτική στολή χωρίς βιασύνη. Είχε φτάσει η ώρα της αλήθειας.

Σε παλιότερες εποχές ήξερε ακριβώς τι έπρεπε να κάνει. Ακροβολισμοί στρατιωτών, καραμπινιέροι, συλλήψεις, ανακρίσεις, φυλακίσεις, εξορία. Τώρα όμως; Πώς να επιβάλει την τάξη; Πώς να φυλακίσει έναν ολόκληρο λαό ; Αργά-αργά κατέβηκε τη σκάλα προς το μικρό καφενείο του Κυρκαλού.

καφενείο η ελευθερία
Καφενείον η Ελευθερία, 1934, Απέρι

Η ρεματιά δονείται απ’ τις εκρήξεις. Καφενείον η Ελευθερία! Ετος ίδρυσης 1934! Ηλίας Σταματιάδης. Ο παπα-Ηλίας! Παπάς χωρίς ράσο, αλλά με τη χειροβομβίδα και το όπλο στο χέρι. Κι όλα τα παλληκάρια εκεί. Οι Χαλκιάδες, ο Παπαδάκης, οι Καπετανάκηδες, οι Μπέρτοι, ο Χιωτάκης, ο Λαμπρινός, ο Ηλιάδης, ο Ζανάκης, οι Μακρήδες, οι Διακόπουλοι, οι Ζερβουδάκηδες, οι Διακίδηδες, ο Γιάννακας, όλοι.

Που βρέθηκαν τόσα όπλα ξαφνικά, τόσοι δυναμίτες ; Ποιοι τρύπωσαν νύχτα στα φυλάκια Ιταλών και Γερμανών για να τα κλέψουν; Ποιοι ρίσκαραν τη ζωή τους κουβαλώντας τα από τη Δαματρία, μέσα σε τσουβάλια αμύγδαλα κι ελιές, ξεγελώντας όλα τα φυλάκια των Γερμανών στο Βρόντης ο Σκούλλος, ο Νιοτής, ο Χατζηαντωνίου, ο Τσαγγάρης, ο Κωνσταντινίδης, ο Μουστακάκης, ο Χρυσοχόος, ο Παχούντης, ο Γεργατσούλης, o Καφετζιδάκης κι αμέτρητοι άλλοι ανταποδίδουν τις εκρήξεις στο Γεφύρι, στον κάτω ποταμό και στα καταπέρια.

Όλο το χωριό δονείται συθέμελα.

πινακίδα - καφενείο η ελευθερία
Καφενείον η Ελευθερία! Μια σταλιά μέρος. Η ταπεινή ταμπέλα βροντοφωνάζει στα μούτρα των κατακτητών την ιερή λέξη από το 1934. Η τεράστια ελληνική σημαία βγαίνει από το στρώμα κι απλώνεται σαν λάβαρο του ’21. Ευλαβικό προσκύνημα. Δάκρυα χαράς και συγκίνησης. Η διαταγή έρχεται από το πλήθος και δεν σηκώνει αντίρρηση. Όλοι σε στάση προσοχής.. Εθνικός Ύμνος. Ωρα Ελλάδος. Η Ελλάδα που εκδικείται με τόλμη, με πυγμή, με αποφασιστικότητα, ποτέ με βαρβαρότητα. Αυτό είναι το μεγαλείο της.

Ο Αμεντούνι προσπαθεί να είναι ψύχραιμος. Αποδίδει στρατιωτικό χαιρετισμό. Η πρώτη ελληνική σημαία που χαιρετά. Ίσως ο πρώτος ιταλός στρατιωτικός διοικητής που χαιρετά ελληνική σημαία.

Ο Χριστόφορος κατηφορίζει βιαστικά. Οι χειροβομβίδες που σκάνε τον συνοδεύουν. Οι πιο αράθυμοι φωνάζουν. Θα τους φάμε τους μακαρονάδες δάσκαλε! Χαμογελά και συμβουλεύει, προχωρώντας για το Απέρι. Οι οπλοφόροι ακολουθούν. Η γιορτή θα συνεχιστεί στη Μητρόπολη. Στο μυαλό του καταστρώνει ήδη το σχέδιο παράδοσης, το διάγγελμα, την Ένωση με τη μητέρα πατρίδα.

Κόντρα στην αξίωση των Ιταλών να παραδώσουν οι ένοπλοι τα όπλα, ο Κωστής του Πέρου θα υψώσει τη γαλανόλευκη στο πιο ψηλό σημείο του ετοιμόρροπου καμπαναριού της Μητρόπολης. Απέναντι το χωριό όλο πανηγυρίζει. Η τελική πράξη που θα σφραγίσει την πιο μεγάλη στιγμή της ιστορίας του τόπου πλησιάζει.

Αργά το απόγευμα ψηλά στο Σκουρί τα πολυβόλα κροταλίζουν. Το μήνυμα από τις επαναστατημένες Μενετές σκορπά ρίγη συγκίνησης. Καλώς ήλθατε αδέλφια. Καλώς ήλθες ευλογημένη μέρα.

Μιχάλης Γ. Μικροπανδρεμένος


Πηγές και Αναφορές

  1. Εφημερίδα «Ομόνοια», Αύγουστος-Οκτώβριος 2004, ΑΡ.ΦΥΛΛΟΥ 1, Σύλλογος Απεριτών Αττικής η «Ομόνοια», Μαρούσι, Οκτ. 2004.
Advertisement

Λαμπρός ο 77ος εορτασμός για την Επανάσταση της Καρπάθου στο Απέρι

Απέρι, 11/10/2021

Δελτίο τύπου Συλλόγου «Ομονοίας» Απερίου

aperi-2021-10-09

Κορυφώθηκαν στις 11/10/2021 οι εκδηλώσεις τιμής και μνήμης για την Επανάσταση της Καρπάθου.

Στο Απέρι  πραγματοποιήθηκε  ο καθιερωμένος εορτασμός παρουσία επισήμων, μαθητών και κατοίκων του Απερίου και γειτονικών χωριών. Συνεχίστε την ανάγνωση Λαμπρός ο 77ος εορτασμός για την Επανάσταση της Καρπάθου στο Απέρι

Απέρι 7-10-1944: Η Διακήρυξη της Ενωσης με την Ελλάδα

ce91100-detail-1

Απέρι 11-10-2021

Στο Απέρι  πραγματοποιήθηκε  στις 11/10/2021 ο καθιερωμένος εορτασμός παρουσία επισήμων, μαθητών και κατοίκων του Απερίου και γειτονικών χωριών.

Ο Σύλλογος Απερίου «Ομόνοια» πήρε την πρωτοβουλία να μοιράσει στους παρευρισκομένους αντίγραφο της Επιστολής για τη Διακήρυξη της Επανάστασης και της Ένωσης Καρπάθου και Κάσου με την Ελλάδα.

Παραθέτουμε το συνοδευτικό κείμενο  που περιγράφει τη σημασία του διακήρυξης σε σχέση με τον εορτασμό των γεγονότων του ’44, που αποτελεί και το στίγμα των Ηρωϊκών γεγονότων εκείνων των ημερών. Το πλήρες κείμενο της Ιστορικής Επιστολής υπάρχει στο karpathos.net

Συνεχίστε την ανάγνωση Απέρι 7-10-1944: Η Διακήρυξη της Ενωσης με την Ελλάδα

5η Οκτωβρίου του 1944: η Επανάσταση οδήγησε στην Ένωση με την Ελλάδα

Α100-detail

Σήμερα γιορτάζουμε μια σημαντική μέρα της Καρπαθιακής Ιστορίας. Την Επανάσταση της Καρπάθου του 1944. Το αποκορύφωμα της αντίστασης του Καρπαθιακού Λαού, που μετά από 115 χρόνια (1829 – 1944) ξανάρχεται στην αγκαλιά της Ελλάδος. Το 1829 με τη συνθήκη του Λονδίνου, τα Δωδεκάνησα επέστρεψαν στην κυριαρχία της Τουρκίας. 4 σχεδόν χρόνια πριν την επίσημη Ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου.

Συνεχίστε την ανάγνωση 5η Οκτωβρίου του 1944: η Επανάσταση οδήγησε στην Ένωση με την Ελλάδα

Κάρπαθος και Κάσος 1944: Η ΕΝΩΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Α100-detail
Απόσπασμα από την επιστολή προς τις ελληνικές και συμμαχικές αρχές στην Αίγυπτο, που στάλθηκε με το πλοιάριο «Κάρπαθος» (γνωστό ως Ιμακολάτα). Σημειώνεται το σημείο που ανακοινώνεται η «Ενωση με την Ελλάδα».

Σαν τέτοιες μέρες το 1944, οι Κάρπαθος έζησε 12 μέρες κοσμογονίας. Οι πρόγονοί μας άγγιξαν το όνειρο πολλών αιώνων σκλαβιάς, την Απελευθέρωση και την Ένωση με τη Μητέρα  Ελλάδα. Συνεχίστε την ανάγνωση Κάρπαθος και Κάσος 1944: Η ΕΝΩΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ