Αν οι Τρείς Ιεράρχαι ήταν σήμερα δάσκαλοι

Οι τρείς Ιεράρχες

Ενα ξεχωριστό άρθρο για τους Τρείς Ιεράρχες δημοσίευσε το 2013 ο συμπατριώτης μας Αρχιμανδρίτης Καλλίνικος Μαυρολέων στο Ιστολόγιο του  με τίτλο: Αν οι τρεις Ιεράρχες ήταν σήμερα δάσκαλοι…. [3]. Παραθέτουμε εδώ αποσπάσματά και σας παροτρύνουμε να  να το διαβάσετε ολόκληρο από το σχετικό σύνδεσμο στο τέλος του άρθρου.

Με την ιδιαίτερη του ικανότητα του ο συγγραφέας μεταταφέρει τα διδάγματα των μεγάλων πατέρων ως συμβουλές προς τους δασκάλους. Και φυσικά και στους κατ’ οίκων δασκάλους, τους γονείς. 

Ο σκοπός της Αγωγής και της Μόρφωσης

Ἄς μήν ξεχνοῦμε ὅτι σκοπός τῆς ἀγωγῆς εἶναι νά καταστήσει τόν ἄνθρωπο ἀντάξιο τῆς θείας καταγωγῆς του, ἀλλά καί τοῦ θείου προορισμοῦ του. Ὄχι μόνο νά γίνει ἰσχυρή προσωπικότητα γιά νά δράσει καί νά προσφέρει στήν κοινωνία, ἀλλά καί νά κατασταθεῖ «συμπολίτης τῶν ἁγίων καί οἰκεῖος τοῦ Θεοῦ».[2] Ἡ ὁμοίωση πρός τόν Θεό καί τελικά ἡ θέωση πρέπει νά εἶναι ἡ κύρια ἐπιδίωξη τοῦ ἀνθρώπου ἐπί τῆς γῆς καί τῆς ἀγωγῆς του. Ὁ ἄνθρωπος, ὁ κάθε ἄνθρωπος, καί ὁ μικρός μαθητής μας ἐν προκειμένῳ, εἶναι «θεός κεκελευσμένος» ….

Ἐπίσης, ποτέ δέν πρέπει νά ξεχνᾶμε πόσο εὔπλαστη καί ἀπαλή εἶναι ἡ παιδική ψυχή καί μαλακή σάν τό κερί. [9] Τά μαθήματα ἀρετῆς πού θά ἐντυπωθοῦν στό παιδί ἀπό τήν παιδική ἡλικία εἶναι ἀνεξάλειπτα.[10]

Τό λόγο παίρνει ὁ Γρηγόριος: Ἡ ἀγωγή εἶναι τέχνη τῶν τεχνῶν καί ἐπιστήμη τῶν ἐπιστημῶν καί ἔχει σκοπό νά δώσει στήν κοινωνία καλούς χριστιανούς. Κυρίως ὅμως σκοπός τῆς ἀγωγῆς εἶναι «νά τηρηθεῖ ἡ εἰκόνα καί νά ἐξομοιωθεῖ πρός τό ἀρχέτυπον».[14]

Ἡ σχέση δασκάλου καί μαθητή

Ἡ σχέση παιδαγωγοῦ – μαθητῆ εἶναι μιά σχέση ἐλευθερίας καί δημιουργίας. Ὀφείλουμε νά σεβόμαστε πρώτιστα ἐμεῖς τό δῶρο τῆς ἐλευθερίας, πού χάρισε ὁ Δημιουργός στά παιδιά καί νά μή φυλακίζουμε τίς ἀνησυχίες τους.

Γρηγόριος: Ἡ Παιδεία πρέπει νά εἶναι δρόμος ἀπελευθέρωσης καί ὄχι δουλείας, ὄχι καθημερινός θάνατος καί μιζέρια! Ἄς κάνουμε τήν Παιδεία ὅπλο δικαιοσύνης καί ὄχι θανάτου», 

Εὐχάριστος ὁ τρόπος τῆς διδασκαλίας.

Βασίλειος: Νά γίνεται μέ εὐχάριστο τρόπο ἡ διδασκαλία μας. Μάθημα πού γίνεται μέ τό ζόρι, δέν μπορεῖ ν’ἀφήσει τίποτε, ἀλλά ἐκεῖνα πού διδάσκονται μέ χάρη και εὐχαρίστηση μπαίνουν στίς ψυχές τῶν παιδιῶν μας, παραμένουν γιά μεγάλο χρονικό διάστημα στό νοῦ τῶν μαθητῶν μας.

Ἡ αὐτενέργεια.

Βασίλειος: Ὁ μαθητής εἶναι ἀνάγκη νά βάζει τό χέρι του στό ἔργο. Νά ἔρχεται στήν αἴθουσα μέ ἐνδιαφέρον γιά τήν ἐξέταση τῶν προβλημάτων καί νά συμμετέχει στό ἀγώνισμα τοῦ μαθήματος. Νά διεγείρει τό πνεῦμα του, ὥστε νά θέτει ὑπό ἔλεγχο καθετί πού διδάσκεται, νά τόν ἐνθαρρύνει δέ ὁ διδάσκαλος νά συνεχίσει μόνος του τήν ἔρευνα γιά τήν ἀνεύρεση τῆς ἀλήθειας, γιατί ὅ,τι μέ κόπο ἀποκτᾶ καθείς, αὐτό καί μετά χαρᾶς ἀποδέχεται καί ἐπιμελῶς διαφυλάττει.

Για τα Ελληνοχριστιανικά Γράμματα & Εξατομίκευση της διδασκαλίας

Ἄς μήν ξεχνοῦμε, συνεχίζει ὁ Χρυσόστομος, ὅτι δέ σφυρηλατοῦμε χάλκινα ἀντικείμενα, τά ὁποῖα δέχονται παθητικά τά χτυπήματα τοῦ σφυριοῦ καί τά ὁποῖα θά βρεῖ ὁ τεχνίτης στήν κατάσταση στήν ὁποία τά ἄφησε. Σφυρηλατοῦμε ψυχές, οἱ ὁποῖες δέχονται ἤ δέ δέχονται τή διδασκαλία καί ἀντιδροῦν ποικιλοτρόπως. Κατά συνέπεια, ἄλλα πρέπει νά προσφέρουμε στή μιά περίπτωση, ἄλλα στήν ἄλλη. Ἄλλα στό πρῶτο στάδιο τῆς μαθήσεως, ἄλλα στά ἑπόμενα.

… νά λάβουμε ὑπόψη μας καί τή διαφορετικότητα τοῦ κάθε μαθητή μας, προσθέτει ὁ Γρηγόριος. Ὅπως καί στίς ἀρρώστιες τοῦ σώματος, δέ δίνει ὁ γιατρός τό ἴδιο φάρμακο σέ ὅλους, ἔτσι καί στίς ψυχές, μέ ξεχωριστό λόγο καί τρόπο ἀγωγῆς νά τούς ἀντιμετωπίσουμε.

Ἔλεγχος, ποινές, ἔπαινος

Βασίλειος: Ἕνα πολύ σοβαρό θέμα πού πρέπει νά συζητήσουμε εἶναι τό πῶς θά ἀντιμετωπίσουμε τίς προβληματικές συμπεριφορές τῶν μαθητῶν μας. Κάθε σφάλμα χρειάζεται διαφορετική ἀντιμετώπιση. Ἄλλοτε εἶναι καιρός γιά ταπεινοφροσύνη, ἄλλοτε γιά ἐξουσία, ἄλλοτε γιά ἔλεγχο, ἄλλοτε γιά παρηγοριά, πότε γιά καλωσύνη καί πότε γιά ἀποστομία κ.λ.π.

Γρηγόριος: Ὅπως στά σώματα δέν προσφέρεται ἡ ἴδια τροφή καί τά ἴδια φάρμακα, ἔτσι καί τά ἐλαττώματα τῶν ἀνθρώπων, δέν ἀντιμετωπίζονται μέ τόν ἴδιο τρόπο. Ἄλλοι εἶναι ὀκνηροί καί δυσκίνητοι, ὁπότε χρειάζεται νά τούς κεντρίζουμε, ἐνῶ ἄλλοι εἶναι θερμόαιμοι καί βιαστικοί, ὁπότε χρειάζονται χαλινάρι. Ἄλλους ὠφελεῖ ὁ ἔπαινος καί ἄλλους ἡ ἐπίπληξη, ὅταν καί τά δύο γίνονται τήν κατάλληλη στιγμή. Ἄλλους διορθώνει ἡ παρηγοριά καί ἄλλους ἡ ἐπίπληξη.

Αγάπη προς το μαθητή

Γρηγόριος: Ἡ ἀγάπη μας πρός τό μαθητή πρέπει  νά ἔχει δυό διαστάσεις. Ἡ μιά ὁπλίζει τό δάσκαλο μέ ὑπομονή καί αἰσιοδοξία κι ἡ ἄλλη ἀσκεῖ μεγάλη μορφωτική ἐπίδραση στίς ψυχές τῶν παιδιῶν. Τίποτε δέν προσελκύει τό μαθητή περισσότερο, ἀπό τό νά αἰσθάνεται ὅτι ὁ δάσκαλός του τόν ἀγαπᾶ καί φροντίζει γι’ αὐτόν. Ἐνθουσιάζεται ὁ μαθητής, ὅταν βλέπει πώς ὁ δάσκαλος τόν πλησιάζει καί δέν τόν περιφρονεῖ.

«ΕΝ ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΥΘΕΣΙΑ ΚΥΡΙΟΥ»

Ιωάννης: Νομίζω ὅτι πρέπει νά ἐπιστήσουμε τήν προσοχή των γονέων ὄχι μόνο νά ἐκπαιδεύουν τά παιδιά τους στίς τέχνες καί τό σχολεῖο, ἀλλά καί νά τά ἐκπαιδεύουν «ἐν παιδείᾳ καί νουθεσίᾳ Κυρίου». Νά προσέχουν τίς συναναστροφές τους, γιά νά ἐλέγχουν τί λέγεται ἐκεῖ καί τί μαθαίνει τό παιδί. Δέν πρέπει ν’ἀφήσουν τόν ὁποιοδήποτε νά γίνει οἰκοδόμος τοῦ ψυχικοῦ κόσμου τῶν παιδιῶν τους. 

Ἐπαγγελματικός προσανατολισμός.

Γρηγόριος: Ὅμως, πρέπει νά ἐνδιαφερθοῦμε καί τό μέλλον τῶν μαθητῶν μας.Ὁ δάσκαλος ὀφείλει νά διακρίνει ἐγκαίρως τίς κλίσεις τῶν μαθητῶν του καί νά ὑποδεικνύει, ὅταν φθάσουν στήν κατάλληλη ἡλικία, ποιόν κλάδο καί ποιό ἐπάγγελμα ν’ἀκολουθήσουν, ἀφοῦ ὅ,τι γίνεται μέ τίς ὑποδείξεις τῆς φύσης πετυχαίνει, ἐνῶ ὅ,τι εἶναι ἀντίθετο μ’αὐτήν, ἀποτυχαίνει.

Στήν Ἀθήνα ὑπῆρχε ἕνας παλιός νόμος, κατά τή γνώμη  μου πάρα πολύ καλός, σύμφωνα μέ τόν ὁποῖο, οἱ νέοι μόλις ἔφταναν στήν ἐφηβική ἡλικία καί γίνονταν κατάλληλοι  γιά ν’ἀκολουθήσουν τά διάφορα ἐπαγγέλματα, τούς κατηύθυναν σ’αὐτά μέ τόν ἑξῆς τρόπο: Ἔκαναν μιά δημόσια ἔκθεση μέ τά ἐργαλεῖα τοῦ κάθε ἐπαγγέλματος καί ὁδηγοῦσαν τούς νέους μπροστά σ’αὐτά. Ἀνάλογα μέ τό ἐργαλεῖο γιά τό ὁποῖο τύχαινε νά ἐκδηλώσει ὁ καθένας τή χαρά του, αὐτό τό ἐπάγγελμα τούς μάθαιναν, γιατί ἐκεῖνο πού εἶναι σύμφωνο μέ τή φύση μας στέφεται μέ ἐπιτυχία. Ἀντίθετα, ὅποιο δέν ταιριάζει στή φύση μας τόν κάνει ἀποτυχημένο. Γι’ αὐτό νά φροντίσουμε κι ἐμεῖς νά διακρίνουμε καί νά καλλιεργήσουμε τίς ἰδιαίτερες κλίσεις  τῶν μαθητῶν μας, νά τούς παροτρύνουμε νά ἀσχολοῦνται μ’αὐτά πού ταιριάζουν πρός αὐτές καί νά μήν ἀσχολοῦνται μέ περιττά, γιατί θ’ἀποτύχουν, διότι ὅπως λέει κι ἡ παροιμία, ἡ ποίηση δέ θέλει ν’ἀσχολεῖται μαζί της ἐκεῖνος πού ξέρει νά ὁδηγεῖ τά ἄλογα, γιατί θ’ἀποτύχει καί στά δυό.

Αμοιβές των Δασκάλων

Ἰωάννης: Θά πρέπει νά θυμίσουμε στούς κυβερνῶντες, νά μή ζητοῦν μόνο κόπους καί θυσίες ἀπό τούς δασκάλους. Εἶναι ἀπαραίτητο νά ἀγωνισθοῦμε γιά νά ἔχουν οἱ δάσκαλοι κάθε βαθμίδας ἰκανοποιητικές χρηματικές ἀμοιβές, καί μέ ἀφθονία μάλιστα, γιά νά μήν ἀσχολοῦνται μέ ἄλλα πάρεργα, προσπαθῶντας νά ἐξασφαλίσουν τή ζωή τῆς οἰκογενείας τους καί παραμελῶντας τό σημαντικό πνευματικό τους ἔργο.

Βέβαια ποτέ δέν ξεχνᾶμε ὅτι ἡ καλύτερη ἀμοιβή γιά τό δάσκαλο δέν εἶναι ὁ μισθός του, ἀλλά ἡ ποιότητα τῶν μαθητῶν του.


Αναφορές:

  1.  Φωτογραφία από το Καπαδόκης.gr 
  2. Σχετικό άρθρο στη wikipedia
  3. Από το ιστολόγιο του Αρχιμανδρίτη Καλλίνικου Μαυρολέων

Η συνοικία και το εκκλησάκι του Αϊ Βασίλη στο Απέρι

aperi-ag.vassilios
Απέρι – Συνοικία Αγ. Βασιλείου από το Κάστρο (φωτ. Ηλία Λογοθέτη)

Του συνεργάτη μας Γιάννη Σταματιάδη, Δικηγόρου.

Η γνωστή σε όλους μας συνοικία του Απερίου με την ονομασία ΑΓΙΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ άρχισε να δημιουργείται περί τα τέλη του 19ου αιώνα (γύρω στο 1880) κυρίως από κατοίκους της συνοικίας «ΒΑΛΑΝΤΟΥ» και δευτερευόντως από κατοίκους της συνοικίας »ΜΟΡΡΟΟΥΣ» προκειμένου να χτιστούν σπίτια για τις δεύτερες και τρίτες κόρες τους, αφού ως γνωστόν το αρχικό σπίτι της μάνας σύμφωνα με το έθιμο το έπαιρνε η πρωτοκόρη [6]. Συνεχίστε την ανάγνωση Η συνοικία και το εκκλησάκι του Αϊ Βασίλη στο Απέρι

Η εικόνα της Χρυσοπολίτισσας «Κυράς» του Μεγάλου Χωριού 

 

Του συνεργάτη μας
Ανδρέα Ηλία Μακρή

chryssopolitisa--004
Λεπτομέρεια από την εικόνα της Παναγίας στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό της Κοίμησης της Θεοτόκου στο Απέρι.

Με την κατάλυση του Βυζαντίου στις 29 Μαΐου 1453 και την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους  Οσμανλήδες Toύρκους, οι Βυζαντινοί μας πρόγονοι χίλιες φορές προτίμησαν να ρίξουν στη  θάλασσα τις εκκλησιαστικές εικόνες και τα οικογενειακά τους εικονίσματα, παρά να  πέσουν τα  Ιερά και  Όσια στα βέβηλα χέρια των απίστων. ‘Ισως-ίσως με την κρυφή ελπίδα ότι, η Θεία Πρόνοια με ούριους ανέμους, κύμα το κύμα θα τις αρμένιζε και θα κατέληγαν σε φιλόξενες ακρογιαλιές στα  Αιγαιοπελαγίτικα νησιά ή στην αντίπερα πλευρά του Αιγαίου Στερεά Ελλάδα. Πράγματι, εκατοντάδες οι πολυταξιδεμένες εικόνες με αίσιον τέλος που θρονιάσθηκαν με τιμές  σε εκκλησίες στα νησιά της πατρίδας μας.

Στην Κάρπαθο κάποιες δεκαετίες αργότερα, ένας  χωρικός πήγε να  κόψει ξύλα στο δάσος τ’ Άη Νικόλα στον κόλπο του «Κατάκολο»(2) στο Βρόντη. Ξάφνου από απόσταση παρατήρησε να επιπλέει στη θάλασσα μια σανίδα που αντιφέγγιζε έντονα στον  ήλιο. Κάτι τον ώθησε μέσα του και ροβόλησε την  πλαγιά μέχρι την ακρογιαλιά. Τα νερά όμως ήταν βαθιά για το μπόι του και προχώρησε διστακτικά στη θάλασσα μέχρι το στηθαίο ύψος. Εκεί, άπλωσε το χέρι του και με τον μανάρι κάρφωσε τη σανίδα και την έφερε σιμά του.  Μονομιάς, η θάλασσα άρχισε να κοκκινίζει! Την τράβηξε με κόπο μέχρι την αμμουδιά και έκπληκτος αντίκρυσε το αστραφτερό πρόσωπο της βρεφοκρατούσας  Παναγίας με το  μανάρι του στο αριστερό μάτι, το πηγάδι προς μύτη να στάζει αίμα από τη χαρακιά. Όταν συνήλθε από το σοκ και τη συγκίνηση των στιγμών έστησε όρθια την εικόνα και άρχισε να σταυροκοπιέται αμέτρητες φορές με βαθιές μετάνοιες και να παραμιλάει εκστασιασμένος:

Ω, Παναγία μου,  ώ, Παναγία μου, τίαν είναι τούτο.  θαύμα!…  θαύμα!…

Διεπίστωσε ακόμα ότι, το μανάρι του δεν έβγαινε από την εικόνα με τίποτα, ενώ η εικόνα παρέμενε ασήκωτη ριζωμένη στην άμμο. Επικαλέστηκε τότε τη χάρη του Θεού να ελεήσει τον αμαρτωλό εαυτό του για την χαρακιά, που άθελα του προξένησε στο πρόσωπο της Παναγίας. Ανήμπορος και να τη μεταφέρει πάνω στο χωριό πήρε δρόμο και ασθμαίνοντας έφθασε κάθιδρος στο τότε Μεγάλο Χωριό. Πήγε κατευθείαν στον Πύργο(3) του δεσπότη τρέμοντας σύγκορμος γι αυτό που έπρεπε να εξιστορίσει τώρα. Όταν συνήλθε κάπως ανέφερε τα καθέκαστα στον Μητροπολίτη. Ο εκπρόσωπος του Θεού επί γης του αποκρίθηκε τότε:   

«Ευλογημένε! Δεν είναι κανένα ξύλο αυτό.  
Είναι η Βασίλισσα των ουρανών.
Η μητέρα του Χριστού μας και όλου του κόσμου.
Θέλει τιμές, κλήρο, εξαπτέρυγα και όλο τον κόσμο του νησιού,
και του Μεγάλου χωριού για να μετακινηθεί».

Τα νέα μαθεύτηκαν σαν αστραπή σε όλο το νησί. Φαίνεται οι ντελάληδες στα χωριά το πήραν στα ζεστά, έβαλαν τα δυνατά τους και προφανώς, χωρίς μπαξίσι.

Στο δια ταύτα.

Τοπικοί παράγοντες, μέγα πλήθος προσκυνητών και σύσσωμος ο κλήρος του νησιού με τα εξαπτέρυγα και τον Δεσπότη επικεφαλής κατηφόρισε στο «Βρόντη». Έγινε κατανυκτική παράκληση και τότε, δεύτερο θαύμα συντελέστηκε.  Το μανάρι  έπεσε με την εικόνα όμως, να παραμένει όρθια, στητή στην άμμο. Όλο το ασκέρι των προσκυνητών βρήκε τότε την ευκαιρία να ασπασθεί την αλμυροποτισμένη εικόνα από το μεγάλο αιγαιοπελαγίτικο ταξίδι, με συνεχείς επαναληπτικές μετάνοιες. Κύριος οίδε πόσους πόθους και θελήματα δεν θα της εμπιστεύτηκαν με το καλημέρα, οι βαθειά θρησκεύοντες χριστιανοί.

Κάποια στιγμή, ατέλειωτο κομβόι προσκυνητών ξεκίνησε τον ποδαρόδρομο της επιστροφής  με προπορευόμενη την αλμυροφιλημένη πια εικόνα της Χρυσοπολίτισσας Θεοτόκου στα χέρια  παλικαριών στο χιλιοπατημένο μονοπάτι της διαδρομής μέχρι πάνω το Μεγάλο Χωριό, σκαρφαλώνοντας λόφους και χαράδρες, κατεβαίνοντας και ανεβαίνοντας πλαγιές και κοίτες χειμάρρων του «Χα», της «Κολυμπήθρας» και «Λουμπουναρές». Είχαν μάλιστα να λένε αργότερα οι εθελοντές μεταφορείς ότι, σαν φύλλο φτερού τους φάνηκε η εικόνα της Μεγαλόχαρης Παναγίας(4) εναλλασσόμενοι κάθε φορά ανά δύο, αφού οι πάντες ήθελαν  να την αγγίξουν, να πάρουν την ευλογία της.

Έτσι, το όνειρο Απερίτισσας χωρικής που προηγούμενα είχε ευρέως διαδοθεί στο χωριό, επαληθεύτηκε πέρα για πέρα. Σύμφωνα με την προφορική παράδοση εμφανίστηκε λέει, στο όνειρο της μια νεαρή γυναίκα με φωτεινό ρόδινο πρόσωπο, ντυμένη στα μεταξωτά πορφυρά και μπλε χρώματα που κρατούσε αριστερά της μικρό παιδί, πάνω σε πέτρα καθισμένη παρά δίπλα στον Πύργο του Δεσπότη και της είπε:

–  Από τη μορφή σου, κάθε άλλο παρά ντόπια μαρτυράς. Η φορεσιά που φορείς με την μπιμπίλα  εμείς τη λέ(γ)ουμε «πολίτικη!» Μας τό ‘φερναν ό,σοι πή(γ)αιναν στη Πόλη της Μεγάλης μας  εκκλησίας. Πώς βρέθηκες μαθές κόρη μου, εδώ;  Άραγε δεν θα βρεθεί ν΄ανοίξει πόρτα και για σένα  σ’ ολόκληρο το χωριό; 

Η απάντηση που εισέπραξε φανέρωσε τη θέληση της:

–  Είμαι η Χρυσοπολίτισσα Κυρά. Εκείνος που με έφερε και με κάθισε εδώ, θα με φροντίσει… Σ΄ αυτό το Μέρος θέλω το σπίτι μου. Κάθε πόρτα που θ’ ανοίγει, να με αντικρύζει. Ακόμη και το καντήλι μου θα φέγγει μεσ’ τη νύχτα, δύναμη μεγάλη  στις ψυχές και παρηγοριά θα δίνει.

Και πράγματι επί αρχιεπισκόπου  Ιεροθέου (1601 – 1622) στο σημείο εκείνο θεμελιώθηκε  ο πρώτος Μητροπολιτικός Ναός που για δύο αιώνες φιλοξένησε την εικόνα της βρεφο-κρατούσας  Θεοτόκου Παναγίας μέχρι το 1853, όταν καταστρεπτικός σεισμός της  εποχής κατέστησε το ναό ετοιμόρροπο.  

moustakis-aperi-imnkt-004
Η εικόνα της Παναγίας στο Απέρι, μετά τη συντήρησή της στο τέλος της δεκαετίας του ’90 (φωτο. Γ. Μουστάκη)

Πλέον, επί Μητροπολίτη Μεθοδίου (1832 – 1864) άρχισε η ανέγερση του σημερινού μεγαλοπρεπή καθεδρικού Ναού της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, στον αρχιτεκτονικό ρυθμό της μονόκλιτης  σταυρο-θολιακής βασιλικής  με πρόναο και γυναικωνίτη. Περατώθηκε τον  Μάιο του 1886 επί Μητροπολίτη Νείλου Σμυρνιόπουλου με τη χαριτόβρυτη εικόνα της Χρυσοπολίτισσας Κυράς του Απερίου θρονιασμένη πλέον, σε χρυσοποίκιλτο ναόσχημο προσκυνητάρι, εμπνευσμένο από  ναοδόμο μεγάλης υστεροφημίας, το Συριανό αρχισχεδιαστή του Οικουμενικού Πατριαρχείου Ηλία Εμμ. Ματσάκη  δια χειρός του περιώνυμου Απερίτη  ξυλογλύπτη του Αϊδινίου Γιώργη Γιαμά.

moustakis-aperi-panagia-detail
Λεπτομέρεια από την αφιερωματική επιγραφή στο κάτω μέρος της αργυρής επιφάνειας της εικόνας της Παναγίας του Απερίου

Προηγούμενα, στις αρχές του 18ου αιώνα την επαργύρωση της θαυματουργής(5) εικόνας ανέλαβε η επίτροπος και γιαγιά της Φωτουλιάς Βασ. Χρυσού το γένος Βασιλείου Χατζηπαπά, η οποία με γάιδαρο τη μετέφερε στο  Φοινίκι  στον Κρητικό αργυροxρυσοχόο Βαγγελάκη κουβαλώντας σε  «τουβρά» και το ασήμι. Την πίσω πλευρά για πυροπροστασία κάλυψαν με φύλλο λαμαρίνας. 

makris-panagia-2020
Πρόσφατη φωτογραφία της εικόνας Παναγίας του Απερίου (φώτο Α. Μακρή, 2014).

Σημειώσεις και Αναφορές

  1. Το Μεγάλο Χωριό  αποτελούσαν τα όμορα Κοινοτικά Διαμερίσματα Απερίου και Βολάδος.
  2. Με την ευκαιρία, πότε θα μετονομάσουμε σε  κόλπο «Αγίας Ελένης», τον κόλπο στο «Κατάκολο»; Τοπωνύμιο ωραίο, εύηχο και χριστιανοπρεπές. Είναι ιστορικό γεγονός και όχι μυθοπλασία  ότι, το 335 μ.Χ, μοίρα του βυζαντινού στόλου, η οποία μετέφερε την Αγία Ελένη στην Παλαιστίνη προς ανεύρεση του Τιμίου Σταυρού στα Ιεροσόλυμα, εν πλω για τον προορισμό της-λόγω θαλασσοταραχής- βρήκε εδώ φιλόξενο αραξοβόλι.
  3. Ο τρίπατος Πύργος με πολεμίστρες για την ασφάλεια του δεσπότη δέσποζε στη θέση της σημερινής σκάλας  που οδηγεί  στον μητροπολιτικό ναό. Τέλη του 19ου αιώνα, αρχές 20ου στη θέση του Πύργου οικοδομήθηκε το νεοκλασικό δίπατο στολίδι του παρελθόντος, κατοικία και γραφεία του εκάστοτε Μητροπολίτη. Μάλιστα, στη χάρη της στις 15 Αυγούστου η εκάστοτε εκκλησιαστική επιτροπή παρέθετε παραδοσιακό γεύμα στον ισόγειο χώρο, σε Αρχές και κλήρο. Φαντάζομαι ελλείψει χώρου όχι και στο ευσεβές εκκλησίασμα(7).
  4. Με πρόταση του αργυροτεχνίτη Βαγγελάκη κάλυψαν τεχνηέντως με ασήμι τη ρωγμή που προξένησε  η μαναριά. Αλλά την επομένη το ασήμι έλιωσε. Πέρασε η ιδέα ότι, η Μεγαλόχαρη το ήθελε με χρυσό. Έβαλαν τότε βενέτικο μάλαμα, αλλά και πάλι την επομένη βλέπουν πεσμένο το χρυσό! Τότε πια βεβαιώθηκαν ότι η Παναγία ήθελε τη μαναριά ακάλυπτη, σε κοινή θέα.
  5. Το να γράψει κανείς τα θαύματα της Χρυσοπολίτισσας Παναγίας ανά τους αιώνες δεν είναι εύκολη υπόθεση. Όμως, η μεγάλη κτηματική περιουσία και τα τάματα που της αφιέρωσαν οι Απερίτες είναι ένδειξη της πίστης και της ευγνωμοσύνης για την υγεία, που τότε τους απέδωσε -ελλείψει γιατρών- και φυσικά μαρτυρούν το εύρος του ελέους της.

Aπόσπασμα από το πρόσφατο βιβλίο μου: «ΕΝΘΥΜΗΜΑΤΑ – Πηγαδιώτικα & Ξενοχωριανά»


Σ.τ.Σ.Ε

Οι φωτογραφίες του άρθρου ανήκουν στον ιστότοπο του Ιερού Μητροπολιτικού Ναού της Κοίμησης της Θεοτόκου στο Απέρι και το συντηρητή των εικόνων του ναού κ. Γεώργιο Μουστάκη. Η φωτογραφία του τέμπλου παραχωρήθηκε από τον αρθρογράφο.

Κύρια πηγή για το άρθρο αυτό ήταν η αείμνηστη Φωτεινή Η. Μακρή το γένος Ανδρέα Χιωτάκη, στην οποία αφιερώνουμε αυτό το άρθρο.

Ακολουθεί μια συλλογή σχετικών φωτογραφιών:

 

Ο Αγιος Χαράλαμπος από τη Μαγνησία της Μικράς Ασίας

a.charalmpos
Εκ των άνωθεν άποψη της γειτονιάς του Αγ. Χαραλάμπους. Φωτογραφία του Δημήτρη Ε. Γεργατσούλη.

 

Ο Άγιος Χαράλαμπος είναι ο πολιούχος του Απερίου και η μοναδική ίσως εκκλησία στο όνομα του στο νησί μας. Η βιογραφία του Αγίου δεν μας είναι γενικά γνωστή, όμως η καταγωγή του από την Μαγνησία της Μικράς Ασίας [6], μπορεί να συνετέλεσε και στην επιλογή του ως πολιούχου του Απερίου.

Συνοπτική Βιογραφία του Αγίου

agios-charalamposΟ Άγιος Χαράλαμπος ήταν ιερεύς στη Μαγνησία της Μικράς Ασίας και έζησε επί αυτοκρατορίας του Σεπτιμίου Σεβήρου (193 – 211 μ.Χ.).

Όταν το έτος 198 μ.Χ. ο Σέβηρος εξαπέλυσε απηνή διωγμό κατά των Χριστιανών, ο έπαρχος της Μαγνησίας Λουκιανός, συνέλαβε τον Άγιο και του ζήτησε να αρνηθεί την πίστη του. Όμως ο Άγιος όχι μόνο δεν το έκανε αυτό, αλλά αντίθετα ομολόγησε στον έπαρχο την προσήλωσή του στον Χριστό και δήλωσε με παρρησία ότι σε οποιοδήποτε βασανιστήριο και να υποβληθεί δεν πρόκειται να αρνηθεί την πίστη της Εκκλησίας.

Τότε η σκοτισμένη  ψυχή του Λουκιανού  διέταξε να αρχίσουν τα φρικτά βασανιστήρια στο γέροντα ιερέα. Πρώτα τον γύμνωσαν και ο ίδιος ο Λουκιανός, παίρνοντας το ξίφος του προσπάθησε να πληγώσει το σώμα του Αγίου. Όμως αποκόπηκαν τα χέρια του και έμειναν κρεμασμένα στο σώμα του Ιερομάρτυρα και μόνο ύστερα από προσευχή του Αγίου συγκολλήθηκαν αυτά πάλι στο σώμα και ο ηγεμόνας κατέστη υγιής. Βλέποντας αυτό το θαύμα του Αγίου πολλοί από τους δημίους πίστεψαν στον αληθινό Θεό.

Με απίστευτη σκληρότητα ο έπαρχος έδωσε εντολή να διαπομπεύσουν τον Άγιο και να τον σύρουν διά μέσου της πόλεως με χαλινάρι. Τέλος, διέταξε τον αποκεφαλισμό του Αγίου, ο οποίος μαρτύρισε και έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 113 ετών.

Περί των Λειψάνων του Αγίου Χαραλάμπους δεν υπάρχουν συγκεκριμένες μαρτυρίες. Η μοναχή Θεοτέκνη Αγιοστεφανίτισσα στο Συναξάρι του Αγίου Χαραλάμπους (1995 μ.Χ.), καταχωρεί πληροφορίες σχετικά με την τιμία Κάρα του Αγίου, η οποία φυλάσσεται στη Μονή Αγίου Στεφάνου Μετεώρων. Επίσης, τμήματα της τιμίας κάρας του Αγίου Χαραλάμπους φυλάσσονται και στον ομώνυμο προσκυνηματικό ναό της κωμοπόλεως Θεσπιών της Βοιωτίας.

Στον Άγιο αποδίδονται δύο θαύματα: Η διάσωση της Ζακύνθου από την πανούκλα το 1728 και η αποτροπή πυρπόλησης των Φιλιατρών από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής στις 19 Ιουλίου του 1944, όταν ο Άγιος παρουσιάστηκε στον ύπνο του διοικητή τους και του άλλαξε γνώμη [5]. Ο Άγιος Χαράλαμπος είναι πολιούχος της Πρέβεζας, του Πύργου Ηλείας, των Φιλιατρών και της Κέας, καθώς και προστάτης των πασχόντων από λοιμώδεις νόσους και των μαρμαράδων [3].

Το Απολυτύκιον (Ήχος δ’)

Ως στύλος ακλόνητος, της Εκκλησίας Χριστού,
καί λύχνος αείφωτος της οικουμένης σοφέ,
εδείχθης Χαράλαμπες·
ελαμψας εν τω κόσμω,
διά του μαρτυρίου,
ελυσας των ειδώλων,
τήν σκοτόμαιναν μάκαρ,
διό εν παρρησία Χριστου,
πρέσβευε σωθηναι ημας.

Πηγές και Αναφορές

  1. Αγιος Χαράλαμπος (pemptousia.gr)
  2. Αγιος Χαράλαμπος στην wikipedia
  3. https://www.sansimera.gr/biographies/788 (συνοπτικό άρθρο στο οποίο βασίστηκε και το δικό μας).
  4. Αγιος Χαράλαμπος (religious.gr). Εκτενές άρθρο με πολλές λεπτομέρειες για τον βίο του Αγίου.
  5. Το θαύμα του Αγ. Χαραλάμπους στα Φιλιατρά το 1944 (αναλυτική περιγραφή)
  6. Μανίσα (Μαγνησία – πόλη της Μικράς Ασίας) στην wikipedia

Χρόνια πολλά στον επί 36 χρόνια Μητροπολίτη μας, κ.κ. Αμβρόσιο

amvrosios-005

Με κατάνυξη και ιδιαίτερη συγκίνηση εορτάστηκε η ονομαστική εορτή του Μητροπολίτη μας κ.κ. Αμβροσίου που επί 36 συνεχή χρόνια επιτελεί το έργο του στο νησί μας. Ο εορτασμός συμπεριέλαβε Μέγα Αρχιερατικό Εσπερινό στις 6/12  και πανυγηρική Θ. Λειτουργία στις 7/12 στο Απέρι.  Κατόπιν ακολούθησε δεξίωση στο Μεγαρο Τελετών Απερίου με τη συμμετοχή των πιστών και των αρχών του Νησιού. Συνεχίστε την ανάγνωση Χρόνια πολλά στον επί 36 χρόνια Μητροπολίτη μας, κ.κ. Αμβρόσιο