Πικρό Μέλι

158050877_1060654911089056_6202270923980855328_n
Το Ιστορικό Καφενείο «Η Ελευθερία», του Παπαηλία στο Απέρι.

Της συνεργάτιδος μας, Άννας Σακελλαρίδη

Ένας ανεμόμυλος που τα φτερά του τα γυρνούσαν οι αέρηδες του πολέμου κατά τα κέφια τους και όριζαν τις ζωές, ήταν εκείνος ο χειμώνας του ’43. Η παγωνιά και το κρύο είχαν έρθει νωρίς και τα τζάκια έκαιγαν νύχτα μέρα να ζεστάνουν κορμιά και ψυχές. Τα μαύρα πουλιά του μίσους φτερούγιζαν παντού και η μπότα του κατακτητή ακουγόταν βαριά και ανατριχιαστική να περιπολεί στους πέτρινους δρόμους του χωριού.
 
Νυχτέρια και ξενύχτια στο φως της λάμπας του πετρελαίου, χέρια να δουλεύουν ασταμάτητα πάνω σε πλεχτά και σε κεντήματα, πόντοι και σταυροβελονιές να μετριούνται με προσοχή. Βελόνες δυο δυο ποια θα πρωτογεμίσει με πλέξεις το πλεχτό και η φωνή της μητέρας να μαλώνει για τους πολλούς κόμπους στην ανάποδη μεριά του εργόχειρου. Σιωπηλός ο παππούς να μετρά ασταμάτητα τις χάντρες του κομπολογιού και η γιαγιά να ετοιμάζει το μοσχομυριστό φασκόμηλο που ζέσταινε την παγωνιά της ψυχής. Αναπάντητο είναι το ερώτημα για τον ρόλο που ο Θεός και η μοίρα παίζουν στη ζωή και η ικανότητα των ανθρώπων να υπερβαίνουν εμπόδια και δυσκολίες.
 
Γειτόνισσες και ξαδέλφισσες ήταν οι δυο γυναίκες της μικρής μας ιστορίας, ας τις ονομάσουμε Δέσποινα και η Βασιλική. Ούτε στη μία ούτε στην άλλη χαρίστηκε η ζωή. Γνώρισαν την αγριότητα του πολέμου, έζησαν απώλειες, βίωσαν την αγωνία και τις στερήσεις της κατοχής, μάτωσαν και ζυμώθηκαν με τον κίνδυνο, πάλεψαν για ζωή και αξιοπρέπεια, αναμετρήθηκαν με τη μοίρα τους γράφοντας τη δική τους ιστορία. Η φήμη για τον εγκλεισμό των Ιταλών στους κάμπους της Παναγίας από τους πρώην συμμάχους τους, ήταν η συζήτηση εκείνων των ημερών.
 
Πολλές οι ελλείψεις και οι δυσκολίες και μια ανταλλαγή, ένα μικρό εμπόριο, ίσως έφερνε κάποιο έσοδο στη μίζερη καθημερινότητά τους. Ετοίμασαν μπισκότα και κουλουράκια και με φρούτα από τα περιβόλια τους ξεκίνησαν εκείνο το παράξενο αλισβερίσι πίσω από τα συρματοπλέγματα του στρατοπέδου. Τα αισθήματά τους για τους Ιταλούς ήταν αρνητικά, εχθρικά. Γιατί οι μνήμες για όσα πέρασαν και περνούσαν εξαιτίας τους ήταν νωπές. Η ζωή όμως κόβει και ράβει ανενόχλητη συνδέοντας ζωές και μονοπάτια.
 
Η αγωνία και η δυστυχία που αντίκριζαν σιγά σιγά μαλάκωσαν την εχθρότητα και τη θέση της πήραν η συμπόνοια και η έγνοια για την τύχη που τους περίμενε. Ο Θεός μας δοκιμάζει έλεγαν, αλλά δε μας συνερίζεται και μας δίνει κάθε φορά αυτά που μπορούμε να αντέξουμε. Ας είναι δοξασμένο το όνομά Του, ψιθύριζαν. Ένα πρώιμο ανοιξιάτικο άρωμα έφερε μαζί του την αποκριά με τα εύθυμα έθιμά της. Μύρισε ο τόπος θυμαρίσιο καρπάθικο μέλι, φρέσκο ανθότυρο και κανέλα και το παραδοσιακό γλύκισμα της αποκριάς γλύκανε πίκρες και στερήσεις.
 
Γρήγορα το γλυκό ετοιμάστηκε από τις δύο γυναίκες και χαρίστηκε στους πρώην εχθρούς με όλη τη θέρμη της καρδιάς τους. Η ευγνωμοσύνη που αντίκρισαν ήταν η καλύτερη, η ακριβότερη αμοιβή. Η αληθινή καλοσύνη και η αγάπη είναι βαθιά, πολύ βαθιά, ξεπερνά πάθη και λάθη και δε σβήνει ποτέ σαν την ανάσα της θάλασσας. Κάποτε η ελευθερία έφθασε και η ζωή ξαναβρήκε τον κανονικό της ρυθμό.
 
Η Δέσποινα και η Βασιλική όμως δεν έμαθαν ποτέ αν εκείνοι οι δυστυχισμένοι έφθασαν σώοι στις πατρίδες τους ή αν ο τάφος τους δε βρέθηκε ποτέ. ‘Έζησαν ήρεμα έως το τέλος της ζωής τους. Ήταν φτιαγμένες από εκείνο το σπάνιο υλικό που κάνει κάποιους ανθρώπους να μυρίζουν άνοιξη και αγιοκέρι. Και όταν έφτασαν στο τέλος της προσωπικής τους διαδρομής σωστή ήταν ώρα για να δύσει ο ήλιος.
 
Όλοι λίγο πολύ ζούμε στον μικρόκοσμό μας. Αν όμως κοιτάξουμε το στερέωμα θα δούμε πολλούς κόσμους διαφορετικούς να ενώνονται και να δημιουργούν αστερισμούς και γαλαξίες. Ίσως κάποια μέρα και οι δικοί μας κόσμοι να ενωθούν και να επικρατήσουν η αγάπη, η ειρήνη και ο αλληλοσεβασμός.
 
 

Αναφορές και Πηγές

  1.  Από ιστοσελίδα της συγγραφέως στο facebook στις 6 Μαρτίου, 2021. Αναδημοσιεύεται εδώ με την άδειά της.

Οι Κανταδόροι της Βαλαντούς

Της Άννας Σακελλαρίδη

σοκκάκια στη βαλαντούΔρόμοι και στενά γραφικά, πότε με πολλή φασαρία και πότε με πολλή σιωπή που τα φωτίζει ένα αστέρι ουράνιο. Που στέκει πάντα εκεί να λούζει με το φως του κάθε καντούνι και γωνιά και να σκορπίζει απλόχερα χαρά, αισιοδοξία, ζωή και ελπίδα. Σε αυτά τα φεγγαρόφωτα στενά βρέθηκα πάλι να περιπλανιέμαι και να προσπαθώ να αποκωδικοποιήσω κρυμμένα μυστικά και να αφουγκραστώ τον τρόπο σκέψης ανθρώπων που έζησαν και περπάτησαν εδώ.
Χαρούμενος και γλυκόηχος ακουγόταν μέσα στη νύχτα ο ήχος της λύρας με τους ξενύχτηδες κανταδόρους να τραγουδούν τους καημούς τους στα γραφικά καλντερίμια της Βαλαντούς.
vangelis-gergatsoulis-playerΤακτικός νυχτερινός επισκέπτης ήταν ο Βαγγέλης. Ένας χαρισματικός άνθρωπος που η λύρα στα χέρια του ήταν μαγική και οι μαντινάδες με τη παθιασμένη του φωνή μάγευαν και σκόρπιζαν ρίγη συγκίνησης. Με τη λεβεντιά και τη καλοσύνη που τον διέκριναν, έμεινε στη ιστορία του τόπου μας αλησμόνητος, μοναδικός, αξεπέραστος. Έπαιζε όλους τους σκοπούς και τραγουδούσε με πάθος, χωρίς άλλες προσωπικές επιδιώξεις. Η φωνή του ακόμη αντηχεί σε κάθε γωνιά στα νυχτερινά στενοσόκακα.
Μπορέσαμε και διασώσαμε λίγα σκόρπια τραγούδια του και να ακολουθήσουμε τα χνάρια του:
«Που τη Βωλάδα έρχομαι, που του Λαδή το γάμο,
και πέρασα στη Βαλαντού καντάδα να σου κάμω»
«Πάλι περνώ τα τα στενά, τα πρώτα μου λημέρια,
απου’ φαγα τα νιάτα μου, χειμώνες καλοκαίρια»
«Πάλι σε τούτα τα στενά τη νύχτα θα περάσω,
μέχρι τα ξημερώματα, που πρέπει να πλαγιάσω»
«Ωχου κι ας ενοικιάζετο ετούτο το μπαλκόνι,
να τραγουδώ κάθε βραδιά, να μου περνούν οι πόνοι»
«Πολλούς τους εξυπνήσαμε και φαίνεται αγριέψα,
τίποτα δεν κερδίσανε, μόνο πως μας εβρέξα».
«Δε φταις εσύ, μ’ η μάνα σου, η άχαρη τα φταίει,
που’ ρχισε τώρα για γαμπρούς και γάμους να σου λέει»
Αισθάνομαι ευγνωμοσύνη σε όλους όσοι μου πρόσφεραν γενναιόδωρα τις ιστορίες τους, αλλά και την αγάπη τους. Σε ‘κείνους που μου εμπιστεύτηκαν τα μυστικά της ζωής τους για να μπορέσω να τους ακολουθήσω στα προσωπικά τους ταξίδια, στις χαρές, στους ενθουσιασμού, αλλά και στις απογοητεύσεις τους. Είναι νομίζω χρέος μας, είναι ευθύνη μας, να αγγίξουμε τις αχνές γραμμές των οριζόντων, των ονείρων και των επιθυμιών τους, ακόμη και των πιο ακριβών, αυτών που είναι πληρωμένα με τόκο.

Πηγές και Αναφορές:

[1] Από την ανάρτηση της συγγραφέως στο facebook με την άδειά της.
[2] Πρόκειται για το θρυλικό λυράρη, μαντιναδόρο και τραγουδιστή Βαγγέλη Γεργατσούλη.
[3] Φωτογραφία του Βαγγέλη από ανάρτηση της Γκλόριας Λαμπρινού στο facebook.

Η επιστροφή: «δεντράκι είμαστε Νικόλα μου!»

Της Άννας Σακελλαρίδη,
 
επιστροφήΈτσι που σκάβει καμιά φορά ο νους τα παλιά χωράφια του, σκάβει και ξεσκάβει φιγούρες και αχνάρια ανθρώπων που κάποτε έριξαν τον ίσκιο τους στη γη σε γνώριμους τόπους. Δεν έχει σημασία αν έφυγαν από τη ζωή ή, εάν η γη πήρε πίσω τα δικαιώματά της. Έχουν αφήσει τα σημάδια τους, τους ακούς, τους βλέπεις, τους αισθάνεσαι.
 
Σε μια γειτονιά λουσμένη στο φως και με ανθρώπους ηλιόλουστους ήταν το σπίτι της Δέσποινας και του μοναχογιού της του Νικόλα. Κάτασπρο με την κεραμιδένια στέγη, τα ακροκέραμα, τη λουλακιά κορδέλα και το στεφάνι με τα αρχικά. Αποκλεισμένος έμενε στα ξένα ο πατέρας από τα προστάγματα των καιρών που όριζαν τις ζωές και τις παράσερναν σε μακρινές γωνιές του κόσμου. Πολιορκημένοι από τη βαρβαρότητα του πολέμου, με φόβους, αγωνίες, αμφιβολίες και στερήσεις, αλλά με δύναμη και μεγαλοσύνη που κατόρθωνε πάντα να φωτίζει και τις πιο σκοτεινές στιγμές της ζωής τους. Και ενώ στο ξεψύχισμα του πολέμου περίμεναν μια πιο ήρεμη ζωή, καινούργια πληγή άνοιξε για τους πονεμένους και κουρασμένους εκείνου του καιρού. Η μετανάστευση! Έφευγαν τα νιάτα κυνηγώντας τα όνειρά τους, σε άγνωστους μακρινούς προορισμούς.
 
Η Δέσποινα που αγαπούσε χωρίς όρους τον Νικόλα της, στην απαράμιλλη απλότητα της, δεν κατάλαβε την ανάγκη του για επιβεβαίωση και ανεξαρτησία. «Θα φύγω μάνα! » της είπε την απόφασή του. Ο κόσμος της μάνας σκοτείνιασε ξαφνικά. Μαζί και χώρια από τότε που τον γέννησε, κρατούσε μέσα της όλες τις πτυχές της ζωής της και τώρα καταλάβαινε πως υπήρχαν δυνάμεις που δεν μπορούσε να ελέγξει και η ζωή δεν ερχόταν όπως εκείνη θα ήθελε.
 
statue of libertyΑποφασισμένος ο Νικόλας το είπε και το έκανε. Έφυγε ένα συννεφιασμένο πρωινό. Στην άκρη του λιμανιού η Δέσποινα εκείνη τη δίκοπη ώρα, στητή και αδάκρυτη, με την απελπισμένη ματιά της, παρακολουθούσε το καράβι να ξεμακραίνει με το πολύτιμο φορτίο του, ως που έγινε μακρινή κουκίδα στο πέλαγος. Έσφιξε πιο πολύ το τσεμπέρι της και στο έρημο σπιτικό της πια, άφησε τα δάκρυα της να τρέξουν ανεμπόδιστα.
 
Έβγαλε από μέσα της όσα από χρόνια είχε θάψει. Την απόγνωση, τη λύπη, την απελπισία. Αγέρωχη και δυνατή τα βράδια της απεραντοσύνης με συντροφιά τη φωτογραφία του Νικόλα της, ονειρευόταν την επιστροφή του. Τι σημασία έχει ο χρόνος σκεπτόταν; Ένα ρευστό είναι, που παίρνει το σχήμα που εμείς του δίνουμε. Αισιόδοξη πάντα ψιθύριζε «Αύριο ξημερώνει μια καινούρια μέρα». Κρατούσε ακοίμητο το καντήλι και προσευχόταν στην Παναγία.
 
Με την Πασχαλιά να πλησιάζει ήρθε το χαρμόσυνο μαντάτο. «Έρχεται, έρχεται ο Νικολής μου!» ανακοίνωνε στη γειτονιά και έβαλε φτερά η Δέσποινα. Έλαμψε το σπιτικό της από την πάστρα, ασβεστώθηκαν οι γκριζόμαυρες πλάκες της αυλής και το κανίσκι με τον μπακλαβά στόλισε το τραπέζι στο καρπάθικο. Έφτιαξε με περίσσεια τέχνη τη λαμπάδα του με το μυρωδάτο μελισσοκέρι και με προσοχή την ακούμπησε στα εικονίσματα για να την κρατήσει ο μονάκριβός της το βράδυ της Ανάστασης. Ήρθε ο Νικόλας εκείνες τις παραμονές της Λαμπρής και γέμισε ευτυχία και φως ο κόσμος της Δέσποινας.
 
Αλλαγμένος και ώριμος πρόφτασε τις παπαρούνες, τις μαργαρίτες και τις ανθισμένες λεμονιές. Αντίκρυσε το φως του ήλιου στα αγαπημένα κορφοβούνια τα μυρωμένα από σκίνα και ρίγανη, όπως θυμόταν τη μυρωδιά τους σαν την έφερνε ο αέρας. Και το βλέμμα της μάνας που εξέφραζε όλα όσα οι λέξεις δεν κατορθώνουν να πουν. Τον καμάρωσε στην Ανάσταση, στην φωτόλουστη εκκλησιά τους και το φιλί της αγάπης με το Χριστός Ανέστη στάλαξε μέσα της το Άγιο Φως της Λαμπρής.
 
Πέρασε μέρες ευτυχίας η Δέσποινα, όμως ο Νικόλας της είχε απλώσει ρίζες και τον πλάνεψε η πλανεύτρα ξενιτιά. Σειρήνες τα θέλγητρά της.
 
Τον αποχαιρέτησε ψιθυρίζοντας με την απαλή φωνή της «Δεντράκι είμαστε Νικόλα μου. Χωρίς τις ρίζες μας μας παρασέρνει ο αέρας με το πρώτο φύσημά του. Μην το ξεχνάς ποτέ!»
 
Μία ιστορία της καθημερινότητας, αλλά που μοιάζει τόσο πολύ με τη δική μας τη σύγχρονη. Σκέπτομαι πόσο μπορεί ο αέρας της ζωής να μεταμορφώσει το μυαλό σε χαρταετό. Που πετάει πότε ψηλά και πότε χαμηλά, βάζει επάνω του όλο και πιο πολλά χρώματα, ώσπου γίνεται κατακόκκινος, κόβονται τα νήματά του και μένει ακυβέρνητος ανάμεσα σε κομήτες και όνειρα.
 

Πηγή:

1. Από τη σελίδα της συγγραφέως στο facebook, (3/5/2021). Αναδημοσιεύεται με την άδεια της. 
2. Φωτογραφία από το Άγαλμα της Ελευθερίας, http://teacher.scholastic.com

Ο Αης Παντελέ(η)μονας του Κατώδιου

ag.panteleimon
Με την ευκαιρία της εορτής του Αγίου Παντελεήμωνος στο Κατώδιο συγκεντρώσαμε μερικές από τις αναρτήσεις μελών της κοινότητάς μας. Ευχαριστούμε τον καθένα ξεχωριστά. Ευχόμαστε να βρεθούμε όλοι στη χάρη του το 2021.

Άγιος Παντελεήμων…. ο θεραπευτής….🙏🥀🌿

Γεννήθηκε στην Νικομήδεια, σε εύπορη οικογένεια.
Το όνομά του, Παντολέον..
Σπούδασε ιατρική και θεράπευε δωρεάν αυτούς που δεν είχαν την δυνατότητα να πληρώσουν…. Φυσικά αυτό δεν άρεσε.
Τον πρόδωσαν ως κρυφό Χριστιανό…
Πέθανε με μαρτυρικό θάνατο επί Διοκλητιανού,
αρνούμενος να προδώσει τα πιστεύω του….
Πάντα ο φανατισμός από όπου και αν προέρχεται
δεν τιμά τον άνθρωπο.. ούτε την θεική σπίθα που φέρει μέσα του….
Φωτό το εκκλησάκι του Αγίου στο Κατώδιο Καρπάθου…
ανάμεσα στα περιβόλια… κάποτε είχε και νερά,
πολλά νερά και παίζαμε νερο-πόλεμο στην πηγή με την πανύψηλη λεύκα….
Άννα Γιαβάση 🌿😊

Ο Αης Παντελέ(η)μονας στα χρόνια των πειρατών

Άγνωσται Ιστορικαι σελίδαι των πειρατικών χρόνων.
Υπό Γ.Γ. ΠΑΧΟΥΝΤΗ (Oakmont, Pa.)
[…] Το πανηγύρι του Αγίου Παντελεήμονος συνδέεται και με την πολυτάραχη ιστορίαν των πειρατικών χρόνων. Κατά το 1809, την ημέραν της εορτής, όλως αιφνιδίως παρουσιάσθη μία ομάς από 8 δήθεν προσκυνητάς, λέγοντες ότι ήσαν Κρανιδιώται, Oίτινες είχον το πλοιάριόν των αραγμένον εις απόκρυφον ακτήν των κάτωθεν του Κατωδίου παραλίων. Οι Καρπάθιοι προσκυνητες, χωρίς καμμίαν υποψίαν, τους επέτρεψαν να παρακολουθήσουν την λειτουργίαν και να συμπαρακαθήσουν εις την τράπεζαν οπου επηκολούθησαν τα γλέντια και οι χοροί, όταν οι άγνωστοι προσκυνηταί εμέθυσαν, ήρχισαν να τραγουδούν ύποπτες μαντινάδες, μ’ένα γύρισμα ως εξής:
Κόρες λυγερές και με μακρυά μαλλιά
Με φεγγάρι θα βρεθούμε στην ακρογιαλιά
Αυτά ενέβαλον εις υποψίας πολλούς εκ των προσκυνητών, οίτινες συνεννοηθέντες σιγά-σιγά έφυγαν με τας οικογενείας των. Οι τολμηρότεροι όμως αυτών επήραν απόφαση να μείνουν, λέγοντας ότι σε τέτοια συνάθροιση 100 Καρπαθίων η παρουσία των 8 άγνωστων ήταν μεζές. Μόλις όμως ενύκτωσεν, ήλθον νέοι άνδρες άνω των 50, ωπλισμένοι, οίτινες περικύκλωσαν το Μοναστήρι και διέταξαν όλες τες κόρες να έβγουν από το χορό και να τους ακολουθήσουν. Έγινε τότε φοβερά συμπλοκή μεταξύ Καρπαθίων και Πειρατών και ετραυματίσθησαν και εφονεύθησαν αρκετοί εκατέρωθεν.
Τέλος επεκράτησαν οι Πειραταί, αρπάσαντες 30 νεανίδας, τας οποίας απήγαγον μεθ’ εαυτών και τους τραυματισμένους συντρόφους των κάτω στο Μακρύ Γιαλό, όπου ανεχωρησαν εσπευσμένως με τρία καΐκια. Οι φονευθέντες Καρπάθιοι έμειναν επί του τόπου, τα παιδιά έπιασαν τα βουνά καθώς και μερικές γυναίκες που κατόρθωσαν να φύγουν την ωρα της συμπλοκής. Κανείς δεν έμαθε το τέλοs των απαχθεισων παρθένων, άλλοι έλεγαν ότι απήχθησαν εις Τρίπολιν και άλλοι εις το Κρανίδιον.
Από την εποχήν εκείνην κατηργήθη η Πανήγυρις του Αγίου στο Κατώδιο μέχρι του 1908, όπου ανοικοδομήθη και εκαλλωπίσθη και γίνεται κατ’ έτος η ανωτέρω περιγραφόμενη Πανήγυρις.
Ας ευχηθώμεν η χάρις του Αγίου Παντελεήμονος να μας αξιώση να συνεορτάσουμε άλλη μία φορά στην Ελεύθερη Πλέον Κάρπαθο, απολαμβάνοντας τα αγαθά της Ελευθερίας και της ασφαλείας υπό την Κυανόλευκον, εκεί, στό ωραίο Κατώδιο. (Την ιστορίαν αυτήν την χρωστώ στην αείμνηστον θείαν μου Καλίτσα Εμμαν. Χαρτοφύλακα Κάτρου).
(Εφημερίς «Ομόνοια», Ιουλίου 1945)
Πηγή:Μιχαήλ Π. Χιώτης
«Οι απανταχού της γης σύλλογοι Απεριτών Καρπάθου «Ομόνοια» και το κοινωφελές έργο τους» (Αθήνα, 2007), σελίδα 1082, τόμος Β’
Πόπη Λαδή-Λαμπρινού

Γλέντι στον (α)πλάτανο του Κατώδιου, Ιούλιος 1969

Φεύγεις κι’ από τη νιότη σου ‘πομένει ένα κομμάτι,
ανηορεύ(γ)εις κι’ ‘ερχεσαι, σαν να γυρεύγεις κάτι.

[Κωστής Νικολάου – Μαεράς]

Σας παραπέμπουμε σε παλιότερο άρθρο στο karpathos.net για τις πλήρεις μαντινάδες, όπως τις θυμάται ο Ηλίας Αντιμησιάρης.

katodio-2018
Κατώδιο 2018

… μα να γυρίσω δεν μπορώ του ρολογιού τον δείκτη….

Αναδημοσιεύουμε εδώ τη στοιχομυθία του Μάνου Παναγιώτου με το Μηνά Οικονομίδη, που χάρη στο messenger (facebook) ανταλλάχθηκαν μεταξύ Καρπάθου και Αμερικής.
Μαντινάδες στο messenger με τον αγαπημένο μου φίλο Μηνά
Οικονομίδη την παραμονή του Αγίου Παντελεήμωνος (26-7-2020)


[Μάνος] Ο Άγιος Παντελέμωνας να ’ναι βοήθειά μας,
που ‘ναι γιατρός, να έχουμε, Μηνά μου, την υγειά μας.
[Μηνάς] Πάντα υγεία και χαρές στην οικογένειά σου,
ο Άγιος Παντελέμωνας να ’ναι βοήθειά σου.
[Μάνος] Ας ημπορούσα στα παλιά τον χρόνο να γυρίσω,
και τις στιγμές που ζήσαμε πάλι να ξαναζήσω.
Μες την καρδιά μου βρίσκεται αυτό το εκκλησάκι,
που είναι τώρα του Χρυσού, πρώτα του Βασιλάκη.
[Μηνάς] Οι αναμνήσεις ειν’ πολλές στου Κατωδιού το Ρίχτι,
μα να γυρίσω δεν μπορώ του ρολογιού τον δείκτη.
[Μάνος] Ωραία που ‘ταν, βρε Μηνά, στο Ρίχτι να καθίζεις,
ν’ ακούς τον χτύπο του νερού, με φίλους να γλεντίζεις.
Να βλέπεις τον απλάτανο, που γράφει τ’ όνομά σου,
που χάραξες σαν ήσουνα παιδί με τον σουγιά σου.
Οι αναμνήσεις στο μυαλό πάνω χορό χορεύουν,
αγαπημένα πρόσωπα που έφυγαν γυρεύουν.
Θυμάμαι τον πατέρα μου, τον Μαραγκό το Μίμη,
ο Βασιλάκης κι ο Φραγκιός δεν φεύγουν απ’ τη μνήμη.
[Μηνάς] Στο όνειρό μου ζωντανούς τους βλέπω ένα-ένα,
παιδιά που γλέντιζα μαζί κι είναι στη γη θαμμένα.
[Μάνος] Ας ήταν να γυρίζανε, μαζί μας να καθίσουν,
όπως τα χρόνια τα παλιά και πάλι να γλεντήσουν.
Ας ήταν να γυρίζανε μόνο για μία μέρα,
γλέντι να γίνει αξέχαστο εις το Κατώδιο πέρα.
Να έρθουν όλοι οι παλιοί, μαζί με τον Καπότα,
γλέντι καλό να κάνουμε, όπως γινόταν πρώτα.
[Μηνάς] Δεν ξέρεις τι μου θύμισες, μ’ έκανες σκόνη πάλι,
χωρίς να πάρω είδηση, άδειασα το μπουκάλι.
[Μάνος] Μ’ έπιασε το παράπονο, όμως εγώ τα φταίω,
γιατί παλιά θυμήθηκα και κάθομαι και κλαίω.
Μα έχω ένα φίλο μου, που με καταλαβαίνει,
που στο μυαλό και στην καρδιά τέτοιες στιγμές μου μπαίνει.
[Μηνάς] Για πες μου φίλε τα παλιά τα χρόνια να ξεχάσω,
χίλια κομμάτια μ’ έκανες και μου ’ρχεται να σκάσω.
[Μάνος] Το ξέρεις, φίλε μου Μηνά, πως σου ‘χω αδυναμία,
και πριν πεθάνω, μόνο μια έχω επιθυμία.
Να ‘ρθεις για το χατίρι μου από τα ξένα μέρη,
με το βιολί του Υψηλού να κάψουμε τ’ Απέρι.
[Μηνάς] Θέλω να ’ρθω στην Κάρπαθο, όλα να τα ξεχάσω,
άμα στη μούρη θα σε δω κι ωσάν σε αγκαλιάσω.
[Μάνος] Έλα εσύ και θα με δεις τότε το τι θα κάνω,
θα λες σε τέτοια όρεξη δεν έχω δει τον Μάνο.
Θα πάω εις τον Άγιο να κάνω τον σταυρό μου,
του χρόνου εις τη Χάρη του να σ’ έχω στο πλευρό μου.
[Μηνάς] Διπλούς να κάνεις τους σταυρούς, φίλε θα σου ζητήσω,
μες του Αγίου την αυλή μαζί σου να γλεντήσω.
Μανόλης Ι. Παναγιώτου

Τ’ Απέρι από ψηλά

Θαυμάζουμε τα επιτεύγματα της νέας τεχνολογίας των τηλε-χειριζομένων αεροσκαφών (drones), ιπτάμενες φωτογραφικές μηχανές στα χέρια των φωτογράφων μας. Κινηματογραφικές εικόνες με ασυνήθειστες όψεις της γενέθλιας γής!

Κοιμήθηκα χαζεύοντας τις αεροφωτογραφίες του Δημήτρη Ε. Γεργατσούλη από το (πρόσφατα επανα-) ηλεκτροφωτισμένο Απέρι [1]. Ξύπνησα με αναμνήσεις, σκέψεις και συναισθήματα!

Έζησα στο Απέρι  τη δεκαετία της μεταπολίτευσης το ’70, των 300 και πλέον κατοίκων, του Δημοτικού σχολείου των 80 μαθητών, των τριών καφενείων. Ήταν η εποχή που μπορούσες να ζητήσεις από το γείτονα από τα υλικά που έλειπαν από την κουζίνα, μέχρι και βοήθεια όταν η γιαγιά είχε αδιαθετήσει ξαφνικά. Όταν γέμιζαν οι αυλές με γείτονες, συγγενείς και συγχωριανούς, σε χαρές και λύπες. Οταν τις νύχτες γέμιζαν οι αποσπερίες δίχως τηλεόραση.

Όταν μοιραζόμαστε τη σχολική ζωή με συμμαθητές και μαζί ανακαλύπταμε τα μυστικά της γεωμετρίας σχεδιάζοντας στη γη.  Όταν σαν  παιδιά κινούμασταν ελεύθερα από γειτονιά σε γειτονιά, και απολαμβάναμε ατέλειωτες ώρες μπάλας στο Δημοτικό και το Γυμνάσιο το Γήπεδο του Πρωτέα. 

 Όταν το Χρύσειο Μέγαρο  γεμάτο από συγχωριανούς συνεδρίαζαν για το κάθε μικρό και μεγάλο θέμα  (από τα «νερά του Μερτώνα», μέχρι το δρόμο της Αχάτας, και την ολοκλήρωση του Μεγάρου).

Ξαναθυμήθηκα βλέποντας το Απέρι από ψηλά τη νύχτα, την αίσθηση της κοινότητας, όπου ο αστικός ιστός της πυκνής οριζόντιας δόμησης έτρεφε τελικά έναν άλλο ιστό, τον κοινωνικό ιστό. Ιστό που ύφαιναν με περίσσια τέχνη αιώνες συμβίωσης των κατοίκων. 

Κανένα όμως υφαντό δεν φτιάχνεται στην τύχη. Χρειάστηκε η συλλογική συνείδηση αλλά κυρίως η ηγεσία που την ενεργοποιεί, την εκφράζει, την οδηγεί. Κοινοτάρχες, προέδροι της «Ομόνοιας», «Πρωτέα» και άλλων συλλόγων, προεδρεία και εθελοντές, δημιούργησαν το Απέρι που φαίνεται και από ψηλά και το θαυμάζουμε από χαμηλά.

Με αφορμή την εκδήλωση τιμής για το Μιχαήλ Αναγνωστόπουλο – Υψηλό το 2019, τη βελτίωση του κοινοτικού ηλεκτροφωτισμού, την ανάδειξη των κοινοτικών βρυσών του Απερίου, τις συνεχώς βελτιούμενες εγκαταστάσεις του Πρωτέα, … οφείλουμε να συγχαρούμε τα κοινοτικά και συλλογικά μας όργανα για τις συνεχιζόμενες δράσεις τους.

Ισως είναι καιρός το καλοκαίρι αυτό που ο κορονοϊός δοκιμάζει τις κοινωνικές μας αντοχές ακόμη και την προαιώνια επιθυμία της επίσκεψης στη γενέθλια γη, να πλησιάσουμε για να συζητήσουμε για το «διά την καλλιτέραν αύριον του ωραίου μας χωριού» [3] …

Ποια τα πιθανά θέματά μας; Ας ξεκινήσουμε με τον εορτασμό των 200 ετών από το 1821 στο Απέρι!  Πιθανά Θέματα: Χατζηλίας Οικονόμου, Γάμος στη Κυρά Παναγιά, Μιχάλης Βαρθολομής, το Καρπάθικο καράβι στη Ναυμαχία του Γέροντα, …

Μανόλης Μ. Τσαγκάρης

Υ.Γ.

Προσκαλώ τον Μιχάλη Μικροπανδρεμένο να επαναφέρει το δημόσιο διάλογο που οργάνωνε επί πολλά καλοκαίρια και έχουμε αφήσει στη μέση, για τα ζητήματα της κοινότητάς μας.


Σημειώσεις και αναφορές

  1. Αναφέρομαι στις ενέργειες του προέδρου της κοινότητά μας κ. Γιώργου Παπά για τη βελτίωση του Ηλεκτροφωτισμού στο Απέρι 5/2020.
  2. Οι αεροφωτογραφίες του Δημήτρη Γεργατσούλη και του Βαγγέλη Γεργατσούλη μας έχουν δώσει διαφορετικές απόψεις των γνώριμων μας τοπίων. Πολλές από αυτές κοσμούν και την Εφημερίδα μας (δείτε και το τμήμα Απέρι άνωθεν.
  3. Δείτε και το σχετικό μας άρθρο της πρωτοχρονιάς του 2020: Προς ευρυτέρους ορίζοντας…

Οι πρωτοπόροι Καρπάθιοι Αυτοκινητιστές

karpathos-cars-001

του συνεργάτη μας
Ανδρέα Ηλία Μακρή, Συγγραφέα

Επί ιταλικής κατοχής, το 1928 -έτος ορόσημο- δόθηκε για πρώτη φορά στην κυκλοφορία ο αυτοκινητόδρομος ο οποίος σύνδεσε oδικά τα Πηγάδια με το Απέρι. Προηγούμενα, είχαν ολοκληρωθεί τα μεγάλα οδικά έργα για την εποχή των τεσσάρων γεφυριών. Αρχής γενομένης από το γεφύρι της Άφφωτης με τα τρία τόξα, τα άλλα με ψηλό τόξο να δαμάσουν το τραχύ φυσικό ανάγλυφο της κεντρικής Καρπάθου με τη συνεχή οφιοειδή ανηφορική διαδρομή: Φαράγγι του «Χα» και δύο την κοιλάδα της «Κολυμπήθρας». Aργότερα και σταδιακά με την ολοκλήρωση των έργων και των δύο μεγάλων γεφυριών στους βαθύς χειμάρρους στο Κάτω Απέρι (κοντά στη Μητρόπολη) και στη «Χογλακιά», στα φυσικά όρια Απερίου – Βολάδας, ο δρόμος σταδιακά επεκτάθηκε στα επόμενα χωριά Βωλάδας, Όθους, Πηλών και στα υπόλοιπα της Κάτω Καρπάθου.

Την Καθαροδευτέρα λοιπόν εκείνης της χρονιάς, ο εμβληματικός «Κεραυνός» (1) το πρώτο αυτοκίνητο που κυκλοφόρησε στην Κάρπαθο ιδιοκτησίας του Γιώργη Εμμ. Μακρή έκανε την παρθενική του «κούρσα», με αφετηρία τα Πηγάδια και τερματισμό στη στροφή του Αγίου Χαράλαμπους (2) στο Απέρι. Για την ιστορία ήταν ένα ολοκαίνουργιο αυτοκίνητο Ford Αμερικής.

Η καθημερινότητα στα συγκεκριμένα χωριά μονομιάς, άλλαξε. Με ένα κλικ άφησαν οι πρόγονοι μας την εποχή του ιππήλατου, τα υποζύγια του Μεσαίωνα, τα συμπαθητικά γαϊδουράκια και τις όμορφες φοράδες. Οι ημιονηγοί τα σκληροτράχηλα και δύστροπα μουλάρια. Άρχισαν να χρησιμοποιούνται τα νέα εύχρηστα Μέσα μεταφοράς αυτοκίνητα τα οποία παρείχαν: Ταχύτητα, ασφάλεια, άνεση, εύκολη και συχνή επικοινωνία και το πιο σημαντικό, χαμηλό κόστος είτε αυτό αφορούσε καθημερινές μετακινήσεις ή έκτακτα περιστατικά μεταφοράς ασθενών, εφοδίων ή υλικών. Όχι λοιπόν αδικαιολόγητα, το αυτοκίνητο παγκοσμίως, αποκλήθηκε η «τεχνολογική επανάσταση του 20ου αιώνα!»

Στην Κάρπαθο, δύο τολμηροί νεωτεριστές επιχειρηματίες από το Απέρι, οι Γιώργης Εμμ. Μακρής και Γιάννης Μην. Χαζαντώνης επένδυσαν πρώτοι ολόκληρες περιουσίες στον κλάδο του αυτοκινήτου, τομέας όμως με υψηλά ρίσκα, αφού πέραν των κεφαλαίων, απαιτούσε διαρκή υπευθυνότητα να αντιμετωπίσουν δυσβάστακτα κόστη συντήρησης και λειτουργίας των αυτοκινήτων για να επιβιώσουν επαγγελματικά. Επί πλέον, περίσσευμα ανθρωπιάς με έκτακτες μεταμεσονύκτιες μεταφορές ασθενών ή γλεντοκόπων ξενύχτηδων. ΄Να μην παραλείψουμε την παράδοση σημειωμάτων και διάφορων «αμανατιών». Γενικά θα λέγαμε το άγχος ενέσκηψε στη ζωή τους σαν «τσουνάμι!»

Θεωρήθηκαν και πράγματι υπήρξαν, ριψοκίνδυνοι επιχειρηματίες άξιοι κάθε αναφοράς τιμών και επαίνων. Υπήρξαν οι πρωταγωνιστές στην επαναστατική βελτίωση των μέχρι τότε σκληρών συνθηκών καθημερινότητας των Καρπαθίων. Η μετάβαση στο Απέρι αίφνης, έδρα του μοναδικού Ημιγυμνασίου Καρπάθου έπαψε να είναι «βουνό» να διαβείς. Το ίδιο και η επίλυση εκκρεμών οικογενειακών θεμάτων δικαιοδοσίας του Εκκλησιαστικού δικαστηρίου της Μητρόπολης. Η άμεση διακομιδἠ ασθενών στους πέντε γιατρούς του Απερίου – Βολάδας έσωζε ζωές. Διαφορετικά, έστελνες «χαιρετίσματα» στον άλλο… κόσμο. Άντε να σε κουβαλούν πάνω σε σκάλα ασθενή, τέσσερις, συν άλλοι τέσσερις για εναλλαγή λόγω κόπωσης, ανέβα-κατέβα βουνά, λαγκάδια, ρεματιές, χαράδρες και κοίτες χειμάρρων υπό βροχή, τσουχτερό κρύο ή λιοπύρι…

Και αντιστρόφως ανάλογα. Οι Απεριτο-Βολαδιώτες διευκολύνονταν τώρα στις επισκέψεις τους στα Πηγάδια για την επίλυση εκκρεμών πολιτικών υποθέσεων στα πολιτικά Διοικητήρια ή στα ταξίδια τους εκτός Καρπάθου. Ταυτόχρονα η κοινωνική αλληλεξάρτηση και ανταλλαγή επισκέψεων στα δύο χωριά πήρε απίστευτες διαστάσεις. Κοσμοπλημμύρα πλέον οι κοινωνικές συναθροίσεις στα πανηγύρια, γάμους, βαφτίσια, ονομαστικές γιορτές, κηδείες και μνημόσυνα.

Να αναφερθούμε και στο αβγάτισμα της τοπικής οικονομίας. Πόσο καίρια και αποφασιστική υπήρξε η συμβολή τους στην ανάπτυξη και ευρωστία του εμπορίου και της γεωργίας δίνοντας οριστικό τέλος στην οικονομική καχεξία που έως τότε προξενούσε η μεσαιωνική χρήση του τετράποδου σαν το μοναδικό μεταφορικό Μέσο. Λύθηκε το πρόβλημα μεταφοράς αγαθών και παροχής υπηρεσιών.

Τα Πηγάδια, μακράν πρώτα κινούν τώρα το εμπόριο της Καρπάθου με αλματώδεις ρυθμούς. Άμεση η μεταφορά και διάθεση της γεωργικής και κτηνοτροφικής παραγωγής στην κατανάλωση. Τολμώ να ισχυρισθώ ότι η συνεισφορά τους άγγιξε τα όρια ευεργεσίας. Ναι! Διότι προχώρησαν σε άκρως παρακινδυνευμένες επενδύσεις, των οποίων ουκ έστιν αριθμός οι ζημίες και αβαρίες που υπέστησαν.

Πώς να εξηγήσω αλλιώς το γεγονός αφού γνώριζαν την ανυπαρξία έμπειρων επαγγελματιών σοφέρ (οδηγών). Ήξεραν την παντελή έλλειψη ετοιμοπαράδοτων ανταλλακτικών. Την απουσία εξειδικευμένων συνεργείων για αξιόπιστο και υπεύθυνο service. Για πρατήρια καυσίμων ούτε λόγος. Ούτε Ασφαλιστικές Εταιρείες να καλυφθούν έναντι αστικής ή ποινικής ευθύνης στην περίπτωση τροχαίου ατυχήματος. Έβλεπαν το τρισάθλιο χωματόδρομο με διάσπαρτες καβαλίνες. να συνυπάρχουν με λακκούβες για να μεταφέρουν ανθρώπινες ζωές  και περιουσίες. Καθημερινή και η φροντίδα να διατηρούν τα αυτοκίνητα καθαρά από το σύννεφο σκόνης που κολλούσε στο λαιμό και κάλυπτε τα αυτοκίνητα με την πρώτη διαδρομή της ημέρας.

Υπάρχει λοιπόν εχέφρων, επαρκώς ενημερωμένος Καρπάθιος να αμφισβητήσει στο ελάχιστο έστω, την εξαιρετικά πολύτιμη προσφορά υπηρεσιών των πρωτοπόρων αυτοκινητιστών μας; Για αυτό, κακώς -κάκιστα θα έλεγα- δεν έχει προβληθεί μέχρι τώρα το τεράστιο κοινωνικοοικονομικό και εκπολιτιστικό ρόλο που διαδραμάτισαν οι πρωτοπόροι προπολεμικοί αυτοκινητιστές μας και να μην έχει αναδειχθεί και τονισθεί από την πνευματική Ελίτ της Καρπάθου. Τουλάχιστον μεταθανατίως, δικαιούνται εύφημης μνείας. Μόλις πριν μερικά χρόνια έφυγαν οι τελευταίοι δύο προπολεμικοί οδηγοί Μιχαλάκης και Κωστής Γ. Μακρής.

Οι Καρπαθιακοί Πολιτιστικοί Συλλόγοι ως πότε θα υπνώττουν; Είναι καιρός να αναληφθεί πρωτοβουλία ώστε, σύντομα να ξεπληρωθούν οι ηθικού χαρακτήρα υποχρεώσεις της τοπικής κοινωνίας προς τους πρωτοπόρους επαγγελματίες αυτοκινητιστές μας, μέσω των επιγόνων. Το καλοκαίρι, τότε, που οι απανταχού της Γης συμπατριώτες μας «τρίτης ηλικίας», πολλές φορές εξυπηρετηθέντες στο παρελθόν που επισκέπτονται την πατρώα γη για διακοπές. Θα έχει μάλιστα εξαιρετικό ενδιαφέρον να ακουσθούν από τους ίδιους, συμβάντα με λεπτομέρειες από το μακρινό παρελθόν.

Ο μέσος Καρπάθιος είπε ναι στις απονομές τιμών σε συμπατριώτες μας με τη σφραγίδα δωρεάς του πατριώτη, ευεργέτη, δημάρχου, κοινοτάρχη, παράγοντα, οραματιστή, γιατρού, πανεπιστημιακού καθηγητή, εκπαιδευτικού, λογοτέχνη, μαντιναδώρου, οργανοπαίκτη. Είναι καταφανές ότι λέει ΝΑΙ στους πρωτοπόρους Καρπάθιους επαγγελματίες αυτοκινητιστές της προπολεμικής περιόδου. Άλλωστε η τιμή πρώτα ανήκει σε μας τους νεότερους Καρπάθιους. Αυτοί, πάει, «έφυγαν». Το πολύ-πολύ να αγάλλονται οι ψυχές από ψηλά. Άφησαν όμως αγαθή μνήμη πίσω και πολύτιμες προσφορές υπηρεσιών στους προγόνους μας των οποίων θεωρούμαστε συνεχιστές και υπόχρεοι ή κάνω λάθος;

Ας μνημονεύσουμε τα ονόματα των πρωτοπόρων (Pioneers) Καρπαθίων Επιχειρηματιών της αυτοκίνησης με ιδιόκτητα οχήματα:

1. Γιώργης Εμμ. Μακρής 1928 Τέσσερα αυτοκίνητα
2. Γιάννης Μ. Χαζαντώνης 1928 Δύο αυτοκίνητα

Τους προπολεμικούς Καρπάθιους οδηγούς (Chaughers)

1. Κάτρος της Γιωργίτσας 1928 Απερι / Ελληνοαμερικάνος
2. Μανώλης Γ. Μακρής (3) 1928 Απέρι TAXI “Ford”
3. Ηρακλής Γ. Πελεχρίνης 1929 Βολάδα / Αιγυπτιώτης ΤΑΧΙ
4. Σταύρος Κ. Μπαρμπερόπουλος 1929 Aπερι / Αθηναίος
5. Μιχαλάκης Γ. Μακρής 1932 Πηγάδια
6. Νίκαρης Εμ. Πρωτόπαπας 1934 Απέρι-Βολάδα
7. Κωστής Γ. Μακρής (2) 1934 Απέρι TAXI «Dodge”

8. Ηλίας Γ. Πελεχρίνης 1935 Βολάδα ΤΑΧΙ
9. Αλκιβιάδης Φρ. Βόζος 1935 ‘Οθος TAXI “Ford”
10. Νικόλαος Κ. Σκούλλος 1935 Πηλές TAXI “Ford”
11. Κωστής Νικ. Λαμπρινός 1939 Πηγάδια TAXI
12. Θεμιστοκλής Γεραπετρίτης 1939 Μενετές TAXI

Τιμητική αναφορά και στον πρωτοπόρο Ροδίτη σοφέρ: Αχιολά

Δικαιούνται ιδιαίτερης μνείας και οι μεταπολεμικοί επαγγελματίες οδηγοί μέχρι το έτος 1956. Προνομιούχοι όμως αυτοί διότι, ναι μεν διήνυσαν χιλιάδες χιλιομετρικές αποστάσεις, αλλά σε βελτιωμένους χωματόδρομους. Ευτύχησαν να εξυπηρετούνται με δύο συνεργεία αυτοκινήτων, δύο πρατήρια υγρών καυσίμων, πλέον του γεγονότος και σπουδαιότερου, οι αυτοκινητοβιομηχανίες πλέον είχαν κάνει μηχανολογικά και τεχνολογικά άλματα προόδου στην κατασκευή αυτοκινήτων. Να προσθέσουμε και την οικονομία στην κατανάλωση καυσίμου.

Ηλίας Νικ. Λογοθέτης 1947 Πηγάδια TAXI “Fiat”
Mηνάς Ι. Παπαδάκης 1947 Απέρι ΤΑΧΙ “Ford”
Φραγκιός Ι. Παπαδάκης 1948 Οθος
Γεώργιος Νικ. Χατζηνικήτας 1947 Απέρι
Τάκης Μιχ. Τσαουσόπουλος 1947 Πηγάδια
Μιχαήλος Π. Χριστοδούλου 1950 Πηγάδια
Εμμανουήλ Ξυράκης 1950 Πηλές
Γεώργιος Κ. Σκούλλος 1950 Πηλές Ημιφορτηγο-ΤΑΧΙ
Γεώργιος Νικ. Λογοθέτης 1952 Απέρι
Χατζη-Ειρήνη Σπανού 1952 Μενετές
Κα Κατωγυρίτη 1952 Αρκάσα
Παντελής Καμπουράκης 1954 Απέρι TAXI “Μercury”
Ντίνος Σ. Χατζηγεωργίου 1954 Πηγάδια TAXI “Buick”
Ηλίας Ι. Μαρής 1955 Πηγάδια
Aνδρέας Β. Χατζημιχάλης 1956 Πηγάδια ΤΑΧΙ “Studebaker»
Βασίλης Ν. Παχούλης 1956 Αρκάσα ΤΑΧΙ “Vauxhall”
Νίκος Βασιλειάδης 1956 Αρκάσα ΤΑΧΙ “Ford”
Μανώλης Μαλόφτης 1956 Πηγάδια
Γεώργιος Γεραπετρίτης 1956 Μενετές ΤΑΧΙ

Τιμητική αναφορά και στους Ροδίτες οδηγούς

Γιώργος Κούτσης 1952 Μενετές
Γεώργιος Κουτσοχείλης 1954 Πηλές
Αναστάσης Καραναστάσης 1956 Πηγάδια
___________________________

1.- Αποκλήθηκε «Κεραυνός» από τον μεγαλέμπορα Μανώλη Ματσάκη λόγω της μεγάλης ταχύτητας που ανέπτυσσε. Η παραλαβή του αυτοκινήτου είχε περιπετειώδη προϊστορία. Παραλήφθηκε εξ Αμερικής και εκφορτώθηκε το πρώτον, στη Ρόδο σε δύο μεγάλα σκελετοκιβώτια. Όμως, στην εκφόρτωση στο λιμάνι ο γερανός δεν άντεξε το βάρος του φορτίου ενός τμήματος και έπεσε στη θάλασσα! Το ανέσυραν, το αποσυσκεύασαν και το καθάρισαν με νάφθα (ακάθαρτο πετρέλαιο) να φύγει η αλμύρα του θαλασσινού νερού, να αποφευχθεί οξείδωση στα μηχανικά μέρη. Η συναρμολόγηση του αυτοκινήτου κράτησε δύο εβδομάδες με μηχανικό, κάποιο Παναγιώτη υπάλληλο της «Cimini e Fiori» αντιπροσώποι της Ford.

Στα Πηγάδια αρριβάρισε με το ιστιοφόρο του καπετά-Κωνσταντάκη αγκυροβολημένο «αρόδο» ανάμεσα σε «Γα(δ)αρόνητσο» και το μουράγιο, ευτυχώς με λάδι θάλασσα. Τέλος, μετά πολλών κινδύνων και βασάνων μεταφορτώθηκε στη μαούνα του εξαδέλφου των Μακρήδων Ματθαίου Τσαγκαράκη και εκφορτώθηκε την προκυμαία μπροστά στου Χατζη-Παναγιώτη το κτήριο, για να κυκλοφορεί έκτοτε στον «βασιλικό» δρόμο: Πηγάδια-Απέρι, όπως αρχικά αποκλήθηκε.

2.- Ο δρόμος τερμάτιζε στον Άγιο Χαράλαμπο, επειδή καθυστερουσε η ολοκλήρωση της μεγάλης  γέφυρας κοντά στη Μητρόπολη.

3.- Ένα αστείο περιστατικό. Κάποιο Απεριτάκι πήγε προπολεμικά στη Ρόδο. Έμεινε έκθαμβο από  το μεγάλο αριθμό αυτοκινήτων που κυκλοφορούσαν. Όταν επέστρεψε στο χωριό, δεν  έπαψε να επαναλαμβάνει με συγγνωστή παιδική αφέλεια:
«Ούλη η Ρόδο, γεμάτη Μακρή(δ)ες!…»

Προφανώς πέρασε όλους τους Ροδίτες οδηγούς, ως Μακρήδες, επειδή στην Κάρπαθο έτυχε  τρία αδέλφια της οικογένειας Μακρή να είναι αυτοκινητιστές.

Από το βιβλίο του συγγραφέα: «ΠΟΤΙΔΑΙΕΩΝ! ΕΥΘΥΜΑ, ΣΟΒΑΡΑ & ΚΩΜΙΚΟΤΡΑΓΙΚΑ».

karpathos-cars-001
1928. Η περιπαιτειώδης μεταφόρτωση στα Πηγάδια του ιστορικού 1ου αυτοκινήτου που κυκλοφόρησε στην Κάρπαθο, από το ιστιοφόρο «Μιχαήλ Αρχάγγελος» του Κωνσταντάκη Λάμπρου, στη φορτηγίδα του Ματθαίου Τσαγκαράκη.

karpathos-cars-002
1928. Το πρώτο αυτοκίνητο που κυκλοφόρησε στην Κάρπαθο. Ο ιστορικός «Κεραυνός» με μέλη της οικογενείας του ιδιοκτήτη Γιώργη Εμμ. Μακρή και οδηγό τον πρωτογιό Μανώλη.

karpathos-cars-004
1932. Το 3ο αυτοκίνητο της οικογενείας «Ατρόμητος», με οδηγό τον τριτότοκο γιό Μιχαλάκη Γ. Μακρή.

karpathos-cars-003
1952. Το Ford «γαμπριολέ» αυτοκίνητο της οικογενείας, με οδηγό τον τέταρτο γιό Κωστή Γ. Μακρή. Το συγκεκριμένο αυτοκίνητο το 1933 μετέφερε τον Εθνάρχη Ελευθέριο Βενιζέλο από τη Σκάλα, στα Διοικητήρια με οδηγό τότε, τον μόλις 18χρονο Μιχαλάκη Γ. Μακρή, ο αποκληθείς αργότερα από τον πρώην Δήμαρχο Καρπάθου Γιάννη Φιλιππίδη λόγω ικανοτήτων, ως ο «οδηγός δια τας εγκύους γυναίκας!»

Ψυχοσάββατο… 🙏

larniotissa-cross
Ο Σταυρός στη Λαρνιώτισσα [1]
Της συνεργάτιδάς μας, Άννας Μιχαήλ Γιαβάση

Όταν σκέπτομαι αυτούς που έφυγαν….
το μυαλό μου πάντα ταξιδεύει στην
Κάρπαθο κι όλα τ’αγαπημένα πρόσωπα
που δεν είναι πιά εκεί……….όμως
ζουν πάντα στην καρδιά μου…πάντα…..
Κομμάτι της ίδιας μου της ύπαρξης…..a.g Συνεχίστε την ανάγνωση Ψυχοσάββατο… 🙏

Καλοκαίρια της εφηβείας

mrs.scoulos-home

Της συνεργάτιδάς μας,
Άννας Γιαβάση

Τα καλοκαίρια της εφηβείας μου κοντά της τα περνούσα…

Eζησε σχεδόν την ζωή της όλη στην Αμερική…..Χήρα πιά επέστρεψε στην γη
των προγόνων να φροντίσει την υπέργηρη μητέρα της και προγιαγιά μου….
Οι παρακαταθήκες…τα λόγια της…στιγμές όμορφες κοντά της με ακολουθούν μέχρι και σήμερα…

-«Ποτέ να μην βγαίνεις απεριποίητη από το σπίτι, έστω και για να πεταχθείς
απέναντι…δεν ξέρεις τι μπορεί να σου συμβεί…ποιόν μπορεί να συναντήσεις….»
με συμβούλευε….

Ξυπνούσε πάντα πολύ πρωί..σκούπιζε τις αυλές…ετοίμαζε πρωινό και περίμενε
τους πρωινούς επισκέπτες που κατέβαιναν με το πρώτο λεωφορείο από το Απέρι φέρνοντας κάθε λογής καλούδια, χόρτα και νόστιμα φρούτα και κηπευτικά από το περιβολάκι τους….

kalliopi-scoullosΗ θεία το «connect» , όπως την έλεγε ο καλός φίλος Ανδρέας Μακρής που του ζητούσε
να έρθει να κάνει «connect» την μπουκάλα με το πετρογκάζ…..προσπαθούσε να μιλάει καλά Ελληνικα, όμως πέταγε και Αγγλικές λέξεις….ακόμα κι όταν μιλούσε στις κότες της, καλώντας τες για φαγητό…..

-» Come..come my πούλες»…έλεγε γλυκά

Ευγενάστατη…κυρία…ώρα πολύ ετοιμαζόταν πριν κάνει την εμφάνισή της στο κέντρο για τα ψώνια της…με μαύρα κρεπ φορέματα και καπελάκι που στόλιζε τα κατάμαυρα βαμμένα μαλλάκια της….

Κι αν κάτι ξεχνούσε…αλλοίμονο…μ’έστελνε από τον «επάνω» δρόμο να πάω στο μεγάλο εμπορικό της οικογένειας Μακρή που ιδιαίτερα εκτιμούσε, για να μην με βλέπει, λέει, ο κόσμος να κυκλοφορώ πολύ σαν νέο κορίτσι που ήμουν.
Θεωρούσε ότι δεν ήταν πρέπον…..

Λάτρευε τον μοναχογυιό της Παναγιώτη…..

-«Δεν μοιάζει με τον Απόλλωνα»; με ρωτούσε καμαρώνοντας και δείχνοντάς
μου μιά εικόνα από ένα σχολικό βιβλίο που την έπιανα να μελετάει…. και
περίμενε με λαχτάρα τα εγγόνια της από την Αμερική κάθε καλοκαίρι….

Άχ γλυκειά μου θεία Καλλιόπη….η βουκαμβίλια στην αυλή σου είναι πάντα εκεί…..εσύ όμως ζεις στις αναμνήσεις μας…..

Mrs. Skulos.»a.g…. Από το βιβλίο των αναμνήσεων….
(Στη φωτό η οικία της οικογένειας Παναγιώτη Σκούλλου, Πηγάδια Κάρπαθος).

Εικόνες … Μερτώνας

Μερτώνας… εξοχή της Καρπάθου…

69287008_1409139849224365_8403996872116535296_o

Γιορτάζει σήμερα 23 Αυγούστου το
εκκλησάκι μεσ’τα πεύκα και τα
τρεχούμενα νερά…. Συνεχίστε την ανάγνωση Εικόνες … Μερτώνας