Οι Κανταδόροι της Βαλαντούς

Της Άννας Σακελλαρίδη

σοκκάκια στη βαλαντούΔρόμοι και στενά γραφικά, πότε με πολλή φασαρία και πότε με πολλή σιωπή που τα φωτίζει ένα αστέρι ουράνιο. Που στέκει πάντα εκεί να λούζει με το φως του κάθε καντούνι και γωνιά και να σκορπίζει απλόχερα χαρά, αισιοδοξία, ζωή και ελπίδα. Σε αυτά τα φεγγαρόφωτα στενά βρέθηκα πάλι να περιπλανιέμαι και να προσπαθώ να αποκωδικοποιήσω κρυμμένα μυστικά και να αφουγκραστώ τον τρόπο σκέψης ανθρώπων που έζησαν και περπάτησαν εδώ.
Χαρούμενος και γλυκόηχος ακουγόταν μέσα στη νύχτα ο ήχος της λύρας με τους ξενύχτηδες κανταδόρους να τραγουδούν τους καημούς τους στα γραφικά καλντερίμια της Βαλαντούς.
vangelis-gergatsoulis-playerΤακτικός νυχτερινός επισκέπτης ήταν ο Βαγγέλης. Ένας χαρισματικός άνθρωπος που η λύρα στα χέρια του ήταν μαγική και οι μαντινάδες με τη παθιασμένη του φωνή μάγευαν και σκόρπιζαν ρίγη συγκίνησης. Με τη λεβεντιά και τη καλοσύνη που τον διέκριναν, έμεινε στη ιστορία του τόπου μας αλησμόνητος, μοναδικός, αξεπέραστος. Έπαιζε όλους τους σκοπούς και τραγουδούσε με πάθος, χωρίς άλλες προσωπικές επιδιώξεις. Η φωνή του ακόμη αντηχεί σε κάθε γωνιά στα νυχτερινά στενοσόκακα.
Μπορέσαμε και διασώσαμε λίγα σκόρπια τραγούδια του και να ακολουθήσουμε τα χνάρια του:
«Που τη Βωλάδα έρχομαι, που του Λαδή το γάμο,
και πέρασα στη Βαλαντού καντάδα να σου κάμω»
«Πάλι περνώ τα τα στενά, τα πρώτα μου λημέρια,
απου’ φαγα τα νιάτα μου, χειμώνες καλοκαίρια»
«Πάλι σε τούτα τα στενά τη νύχτα θα περάσω,
μέχρι τα ξημερώματα, που πρέπει να πλαγιάσω»
«Ωχου κι ας ενοικιάζετο ετούτο το μπαλκόνι,
να τραγουδώ κάθε βραδιά, να μου περνούν οι πόνοι»
«Πολλούς τους εξυπνήσαμε και φαίνεται αγριέψα,
τίποτα δεν κερδίσανε, μόνο πως μας εβρέξα».
«Δε φταις εσύ, μ’ η μάνα σου, η άχαρη τα φταίει,
που’ ρχισε τώρα για γαμπρούς και γάμους να σου λέει»
Αισθάνομαι ευγνωμοσύνη σε όλους όσοι μου πρόσφεραν γενναιόδωρα τις ιστορίες τους, αλλά και την αγάπη τους. Σε ‘κείνους που μου εμπιστεύτηκαν τα μυστικά της ζωής τους για να μπορέσω να τους ακολουθήσω στα προσωπικά τους ταξίδια, στις χαρές, στους ενθουσιασμού, αλλά και στις απογοητεύσεις τους. Είναι νομίζω χρέος μας, είναι ευθύνη μας, να αγγίξουμε τις αχνές γραμμές των οριζόντων, των ονείρων και των επιθυμιών τους, ακόμη και των πιο ακριβών, αυτών που είναι πληρωμένα με τόκο.

Πηγές και Αναφορές:

[1] Από την ανάρτηση της συγγραφέως στο facebook με την άδειά της.
[2] Πρόκειται για το θρυλικό λυράρη, μαντιναδόρο και τραγουδιστή Βαγγέλη Γεργατσούλη.
[3] Φωτογραφία του Βαγγέλη από ανάρτηση της Γκλόριας Λαμπρινού στο facebook.

Εκλογές στην «Ομόνοια» Αττικής στις 12/9/2021

electionsΤο υπηρεσιακό Δ.Σ. του συλλόγου μας ενημερώνει για τις επερχόμενες εκλογές που δεν έγιναν το 2020 λόγω της πανδημίας. Συνεχίστε την ανάγνωση Εκλογές στην «Ομόνοια» Αττικής στις 12/9/2021

1939: Η Βάρκα της Ελευθερίας φεύγει από την Αχάτα

Μια φθαρμένη επιγραφή στην Αχάτα του 2021 προσπαθεί να μας πει μια ιστορία. Είναι κρίμα που δεν την έφθειρε ο χρόνος αλλά οι πράξεις ανθρώπων που βίαια προσπάθησαν να διαγράψουν το περιεχόμενο της.

Όμως η συλλογική μνήμη είναι ισχυρότερη! Ο Ηλίας Αντιμησιάρης διέσωσε τις μαντινάδες που εξιστορούν το περιστατικό και παρουσιάσουμε στην εκδήλωση «Χαίρε Ω Χαίρε Ελευθεριά» για τα 200 χρόνια από το 1821. Συνεχίστε την ανάγνωση 1939: Η Βάρκα της Ελευθερίας φεύγει από την Αχάτα

Ανακύκλωση και αυτό το καλοκαίρι

hands

«Καλοκαιράκι επιτέλους και διακοπές με αυτοκίνητο σε νησιωτικούς και μή προορισμούς, που ακόμη δεν διαθέτουν πρόγραμμα ανακύκλωσης συσκευασιών. Συνεχίστε την ανάγνωση Ανακύκλωση και αυτό το καλοκαίρι

Φ69: Ιούλιος-Σεπτέμβριος, 2021

πελεκητός-αρός-Κάρπαθος-2021

Το εξώφυλλο μας είναι εμπνευσμένο από την αφίσα του Δημοτικού Οργανισμού Τουρισμού, για τη διαφημιστική εκστρατεία : «Feel Karpathos» για το καλοκαίρι του 2021. Η φωτογραφία ανήκει στον Καρπάθιο φωτογράφο Γιώργο Οικονομίδη, και απεικονίζει τον «πελεκητό αρό» στην αρχαία πόλη της Βρυκούς.

Καλό Καλοκαίρι!

Κατάλογος Άρθρων

  • Τα ναυπηγεία της Καρπάθου επί Τουρκοκρατίας - Του συνεργάτη μας: Γιάννη Ι. Χήρας, συγγραφέα και ερευνητή Κατά τις αρχές του Ιούλη, έπιασα από τη βιβλιοθήκη μου και διάβαζα ένα λεύκωμα του 1943 [1]. Διαβάζοντας, «έπεσα» πάνω σε μια μελέτη του αείμνηστου Απερίτη παπα-Βασίλη Πετρίτη, με τίτλο «Τα ναυπηγεία της Καρπάθου επί Τουρκοκρατίας». Μια μελέτη, την οποία βρήκα τόσο ενδιαφέρουσα, που έκρινα πως … Συνεχίστε την ανάγνωση Τα ναυπηγεία της Καρπάθου επί Τουρκοκρατίας
  • Οι Κανταδόροι της Βαλαντούς - Της Άννας Σακελλαρίδη Δρόμοι και στενά γραφικά, πότε με πολλή φασαρία και πότε με πολλή σιωπή που τα φωτίζει ένα αστέρι ουράνιο. Που στέκει πάντα εκεί να λούζει με το φως του κάθε καντούνι και γωνιά και να σκορπίζει απλόχερα χαρά, αισιοδοξία, ζωή και ελπίδα. Σε αυτά τα φεγγαρόφωτα στενά βρέθηκα πάλι να περιπλανιέμαι και … Συνεχίστε την ανάγνωση Οι Κανταδόροι της Βαλαντούς
  • Εκλογές στην «Ομόνοια» Αττικής στις 12/9/2021 - Το υπηρεσιακό Δ.Σ. του συλλόγου μας ενημερώνει για τις επερχόμενες εκλογές που δεν έγιναν το 2020 λόγω της πανδημίας.
  • 1939: Η Βάρκα της Ελευθερίας φεύγει από την Αχάτα - Μια φθαρμένη επιγραφή στην Αχάτα του 2021 προσπαθεί να μας πει μια ιστορία. Είναι κρίμα που δεν την έφθειρε ο χρόνος αλλά οι πράξεις ανθρώπων που βίαια προσπάθησαν να διαγράψουν το περιεχόμενο της. Όμως η συλλογική μνήμη είναι ισχυρότερη! Ο Ηλίας Αντιμησιάρης διέσωσε τις μαντινάδες που εξιστορούν το περιστατικό και παρουσιάσουμε στην εκδήλωση «Χαίρε Ω … Συνεχίστε την ανάγνωση 1939: Η Βάρκα της Ελευθερίας φεύγει από την Αχάτα
  • Ανακύκλωση και αυτό το καλοκαίρι - «Καλοκαιράκι επιτέλους και διακοπές με αυτοκίνητο σε νησιωτικούς και μή προορισμούς, που ακόμη δεν διαθέτουν πρόγραμμα ανακύκλωσης συσκευασιών.
  • Φ69: Ιούλιος-Σεπτέμβριος, 2021 - Το εξώφυλλο μας είναι εμπνευσμένο από την αφίσα του Δημοτικού Οργανισμού Τουρισμού, για τη διαφημιστική εκστρατεία : «Feel Karpathos» για το καλοκαίρι του 2021. Η φωτογραφία ανήκει στον Καρπάθιο φωτογράφο Γιώργο Οικονομίδη, και απεικονίζει τον «πελεκητό αρό» στην αρχαία πόλη της Βρυκούς. Καλό Καλοκαίρι! Κατάλογος Άρθρων Το εξώφυλλο μας είναι εμπνευσμένο από την αφίσα του … Συνεχίστε την ανάγνωση Φ69: Ιούλιος-Σεπτέμβριος, 2021
  • Η ρητορική ως προσέγγιση δύο λαών. - Είχαμε  πρόσφατα την ευκαιρία να απολαύσουμε τις ρητορικές ικανότητες του συμπατριώτη μας Παναγιώτη-Πήτερ Καραγιαννάκη, που τα τελευταία χρόνια ζεί στην Κάρπαθο και εργάζεται από εκεί. Έχει διακριθεί σε παγκόσμιους και ευρωπαϊκούς διαγωνισμούς ρητορικής, φτάνοντας μάλιστα μέχρι τα ημιτελικά του πρόσφατου διαγωνισμού [2020].

πελεκητός-αρός-Κάρπαθος-2021

Το εξώφυλλο μας είναι εμπνευσμένο από την αφίσα του Δημοτικού Οργανισμού Τουρισμού, για τη διαφημιστική εκστρατεία : «Feel Karpathos» για το καλοκαίρι του 2021. Η φωτογραφία ανήκει στον Καρπάθιο φωτογράφο Γιώργο Οικονομίδη, και απεικονίζει τον «πελεκητό αρό» στην αρχαία πόλη της Βρυκούς.

Καλό Καλοκαίρι!

Κατάλογος Άρθρων

  • Τα ναυπηγεία της Καρπάθου επί Τουρκοκρατίας - Του συνεργάτη μας: Γιάννη Ι. Χήρας, συγγραφέα και ερευνητή Κατά τις αρχές του Ιούλη, έπιασα από τη βιβλιοθήκη μου και διάβαζα ένα λεύκωμα του 1943 [1]. Διαβάζοντας, «έπεσα» πάνω σε μια μελέτη του αείμνηστου Απερίτη παπα-Βασίλη Πετρίτη, με τίτλο «Τα ναυπηγεία της Καρπάθου επί Τουρκοκρατίας». Μια μελέτη, την οποία βρήκα τόσο ενδιαφέρουσα, που έκρινα πως … Συνεχίστε την ανάγνωση Τα ναυπηγεία της Καρπάθου επί Τουρκοκρατίας
  • Οι Κανταδόροι της Βαλαντούς - Της Άννας Σακελλαρίδη Δρόμοι και στενά γραφικά, πότε με πολλή φασαρία και πότε με πολλή σιωπή που τα φωτίζει ένα αστέρι ουράνιο. Που στέκει πάντα εκεί να λούζει με το φως του κάθε καντούνι και γωνιά και να σκορπίζει απλόχερα χαρά, αισιοδοξία, ζωή και ελπίδα. Σε αυτά τα φεγγαρόφωτα στενά βρέθηκα πάλι να περιπλανιέμαι και … Συνεχίστε την ανάγνωση Οι Κανταδόροι της Βαλαντούς
  • Εκλογές στην «Ομόνοια» Αττικής στις 12/9/2021 - Το υπηρεσιακό Δ.Σ. του συλλόγου μας ενημερώνει για τις επερχόμενες εκλογές που δεν έγιναν το 2020 λόγω της πανδημίας.
  • 1939: Η Βάρκα της Ελευθερίας φεύγει από την Αχάτα - Μια φθαρμένη επιγραφή στην Αχάτα του 2021 προσπαθεί να μας πει μια ιστορία. Είναι κρίμα που δεν την έφθειρε ο χρόνος αλλά οι πράξεις ανθρώπων που βίαια προσπάθησαν να διαγράψουν το περιεχόμενο της. Όμως η συλλογική μνήμη είναι ισχυρότερη! Ο Ηλίας Αντιμησιάρης διέσωσε τις μαντινάδες που εξιστορούν το περιστατικό και παρουσιάσουμε στην εκδήλωση «Χαίρε Ω … Συνεχίστε την ανάγνωση 1939: Η Βάρκα της Ελευθερίας φεύγει από την Αχάτα
  • Ανακύκλωση και αυτό το καλοκαίρι - «Καλοκαιράκι επιτέλους και διακοπές με αυτοκίνητο σε νησιωτικούς και μή προορισμούς, που ακόμη δεν διαθέτουν πρόγραμμα ανακύκλωσης συσκευασιών.
  • Φ69: Ιούλιος-Σεπτέμβριος, 2021 - Το εξώφυλλο μας είναι εμπνευσμένο από την αφίσα του Δημοτικού Οργανισμού Τουρισμού, για τη διαφημιστική εκστρατεία : «Feel Karpathos» για το καλοκαίρι του 2021. Η φωτογραφία ανήκει στον Καρπάθιο φωτογράφο Γιώργο Οικονομίδη, και απεικονίζει τον «πελεκητό αρό» στην αρχαία πόλη της Βρυκούς. Καλό Καλοκαίρι! Κατάλογος Άρθρων Το εξώφυλλο μας είναι εμπνευσμένο από την αφίσα του … Συνεχίστε την ανάγνωση Φ69: Ιούλιος-Σεπτέμβριος, 2021
  • Η ρητορική ως προσέγγιση δύο λαών. - Είχαμε  πρόσφατα την ευκαιρία να απολαύσουμε τις ρητορικές ικανότητες του συμπατριώτη μας Παναγιώτη-Πήτερ Καραγιαννάκη, που τα τελευταία χρόνια ζεί στην Κάρπαθο και εργάζεται από εκεί. Έχει διακριθεί σε παγκόσμιους και ευρωπαϊκούς διαγωνισμούς ρητορικής, φτάνοντας μάλιστα μέχρι τα ημιτελικά του πρόσφατου διαγωνισμού [2020].

Η ρητορική ως προσέγγιση δύο λαών.

Peter Pic 1Είχαμε  πρόσφατα την ευκαιρία να απολαύσουμε τις ρητορικές ικανότητες του συμπατριώτη μας Παναγιώτη-Πήτερ Καραγιαννάκη, που τα τελευταία χρόνια ζεί στην Κάρπαθο και εργάζεται από εκεί. Έχει διακριθεί σε παγκόσμιους και ευρωπαϊκούς διαγωνισμούς ρητορικής, φτάνοντας μάλιστα μέχρι τα ημιτελικά του πρόσφατου διαγωνισμού [2020]. Συνεχίστε την ανάγνωση Η ρητορική ως προσέγγιση δύο λαών.

200 Χρόνια από το 1821: Αναστοχασμός

dod-21-logo

Συμπληρώνονται φέτος 200 χρόνια από τις ένδοξες μέρες του 1821. Η χώρα μας εορτάζει τη σημαντική επέτειο που σηματοδοτεί τη δημιουργία του σημερινού μας Ελληνικού Έθνους-Κράτους, αυτού που για πρώτη φορά στην ιστορία φέρει το όνομα «Ελλάδα» και στα γεωγραφικά του όρια στεγάζει τον «Ελληνισμό».

Η Ελληνική πολιτεία συγκρότησε την ομάδα «Ελλάδα 1821» με πρόεδρο την κυρία Άννα Διαμαντοπούλου, που στη σχετική επιστολή της δίνει το στίγμα του εορτασμού [1]:

Επιδίωξή μας είναι, με την ευκαιρία της συμβολικής επετείου των διακοσίων ετών από την Επανάσταση, να επανασυστήσουμε την Ελλάδα στον εαυτό μας, αλλά και στον υπόλοιπο κόσμο. Να την παρουσιάσουμε ως αυτό που είναι: ένα κράτος σύγχρονο, δημοκρατικό, νεωτερικό, χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς, αναπόσπαστο κομμάτι της Ευρώπης, την οποία πάντα φωτίζαμε και από την οποία πάντα φωτιζόμασταν.

Ο αναστοχασμός με αφορμή το 1821 αποτελεί μια ακόμη διάσταση του εορτασμού, όπως υποστήριξε  ο πρόεδρος του ιδρύματος Λασκαρίδη κ. Παναγιώτης Λασκαρίδης [2]:

«Ο αναστοχασμός αυτός, πρέπει κυρίως να ψάξει και να αναλύσει εκείνες τις κακές πλευρές του Έλληνα που οδήγησαν την πατρίδα μας τέσσερις φορές στην χρεωκοπία, σε εθνικές περιπέτειες και στην αδυναμία μας να προκόψουμε και να ευημερήσουμε με ελάχιστες φωτεινές εξαιρέσεις που η Πατρίδα μας μεγαλούργησε. … Να δούμε δηλαδή, κατάματα, αυτά που μας ταλανίζουν, τη διχόνοια, τους εμφύλιους σπαραγμούς, την αδυναμία μας να καταλάβουμε τη θέση μας στον κόσμο, την έλλειψη αυτογνωσίας, την έλλειψη συνεργασίας και την ευθυνοφοβία που μας κάνει να πιστεύουμε πως για την κατάντια μας φταίνε πάντα οι ξένοι». 

Τέλος η διαδικτυακή πρωτοβουλία του Συλλόγου των Απανταχού Δωδεκανησίων Νέων, στα πλαίσια των 7 ημερίδων που διοργάνωσε μεταξύ Απριλίου και Μαϊου 2021, έκανε φανερό το πως η Δωδεκανησιακή διάσταση της Εθνεγερσίας επηρέασε την τύχη της Καρπάθου και την μετέπειτα πορεία της. Αυτή η σημαντική διάσταση αποτέλεσε και την αφορμή για την αρχική εικόνα αυτού του άρθρου.

Εμείς από το βήμα της Εφημερίδας «Ομόνοια» θα προσπαθήσουμε να προκαλέσουμε τον αναστοχασμό με τη δημοσίευση και αναδημοσίευση άρθρων σχετικών με τη συμβολή της ιδιαίτερης πατρίδας μας της Καρπάθου και της Δωδεκανήσου στην Εθνεγερσία. Στοχεύουμε μαζί με τους αναγνώστες μας να βιώσουμε την ιστορική πορεία του νεαρού μας 200 ετών έθνους-κράτους,  καθώς και της πορείας μας προς το μέλλον.

Μανόλης Μ. Τσαγκάρης
Αρχισυντάκτης

 

Αναφορές και Πηγές

  1. Η επιστολή της προέδρου της ομάδος «Ελλάδα 2021» greece2021.gr
  2. 200 χρόνια από το 1821: η μεγάλη αφήγηση, Κώστας Τσαούσης, Protagon.gr
  3. Η Δωδεκάνησος στην Εθνεγερσία, Σύλλογος Απανταχού Δωδεκανησίων Νέων, http://sadn.home.blog

Η επιστροφή: «δεντράκι είμαστε Νικόλα μου!»

Της Άννας Σακελλαρίδη,
 
επιστροφήΈτσι που σκάβει καμιά φορά ο νους τα παλιά χωράφια του, σκάβει και ξεσκάβει φιγούρες και αχνάρια ανθρώπων που κάποτε έριξαν τον ίσκιο τους στη γη σε γνώριμους τόπους. Δεν έχει σημασία αν έφυγαν από τη ζωή ή, εάν η γη πήρε πίσω τα δικαιώματά της. Έχουν αφήσει τα σημάδια τους, τους ακούς, τους βλέπεις, τους αισθάνεσαι.
 
Σε μια γειτονιά λουσμένη στο φως και με ανθρώπους ηλιόλουστους ήταν το σπίτι της Δέσποινας και του μοναχογιού της του Νικόλα. Κάτασπρο με την κεραμιδένια στέγη, τα ακροκέραμα, τη λουλακιά κορδέλα και το στεφάνι με τα αρχικά. Αποκλεισμένος έμενε στα ξένα ο πατέρας από τα προστάγματα των καιρών που όριζαν τις ζωές και τις παράσερναν σε μακρινές γωνιές του κόσμου. Πολιορκημένοι από τη βαρβαρότητα του πολέμου, με φόβους, αγωνίες, αμφιβολίες και στερήσεις, αλλά με δύναμη και μεγαλοσύνη που κατόρθωνε πάντα να φωτίζει και τις πιο σκοτεινές στιγμές της ζωής τους. Και ενώ στο ξεψύχισμα του πολέμου περίμεναν μια πιο ήρεμη ζωή, καινούργια πληγή άνοιξε για τους πονεμένους και κουρασμένους εκείνου του καιρού. Η μετανάστευση! Έφευγαν τα νιάτα κυνηγώντας τα όνειρά τους, σε άγνωστους μακρινούς προορισμούς.
 
Η Δέσποινα που αγαπούσε χωρίς όρους τον Νικόλα της, στην απαράμιλλη απλότητα της, δεν κατάλαβε την ανάγκη του για επιβεβαίωση και ανεξαρτησία. «Θα φύγω μάνα! » της είπε την απόφασή του. Ο κόσμος της μάνας σκοτείνιασε ξαφνικά. Μαζί και χώρια από τότε που τον γέννησε, κρατούσε μέσα της όλες τις πτυχές της ζωής της και τώρα καταλάβαινε πως υπήρχαν δυνάμεις που δεν μπορούσε να ελέγξει και η ζωή δεν ερχόταν όπως εκείνη θα ήθελε.
 
statue of libertyΑποφασισμένος ο Νικόλας το είπε και το έκανε. Έφυγε ένα συννεφιασμένο πρωινό. Στην άκρη του λιμανιού η Δέσποινα εκείνη τη δίκοπη ώρα, στητή και αδάκρυτη, με την απελπισμένη ματιά της, παρακολουθούσε το καράβι να ξεμακραίνει με το πολύτιμο φορτίο του, ως που έγινε μακρινή κουκίδα στο πέλαγος. Έσφιξε πιο πολύ το τσεμπέρι της και στο έρημο σπιτικό της πια, άφησε τα δάκρυα της να τρέξουν ανεμπόδιστα.
 
Έβγαλε από μέσα της όσα από χρόνια είχε θάψει. Την απόγνωση, τη λύπη, την απελπισία. Αγέρωχη και δυνατή τα βράδια της απεραντοσύνης με συντροφιά τη φωτογραφία του Νικόλα της, ονειρευόταν την επιστροφή του. Τι σημασία έχει ο χρόνος σκεπτόταν; Ένα ρευστό είναι, που παίρνει το σχήμα που εμείς του δίνουμε. Αισιόδοξη πάντα ψιθύριζε «Αύριο ξημερώνει μια καινούρια μέρα». Κρατούσε ακοίμητο το καντήλι και προσευχόταν στην Παναγία.
 
Με την Πασχαλιά να πλησιάζει ήρθε το χαρμόσυνο μαντάτο. «Έρχεται, έρχεται ο Νικολής μου!» ανακοίνωνε στη γειτονιά και έβαλε φτερά η Δέσποινα. Έλαμψε το σπιτικό της από την πάστρα, ασβεστώθηκαν οι γκριζόμαυρες πλάκες της αυλής και το κανίσκι με τον μπακλαβά στόλισε το τραπέζι στο καρπάθικο. Έφτιαξε με περίσσεια τέχνη τη λαμπάδα του με το μυρωδάτο μελισσοκέρι και με προσοχή την ακούμπησε στα εικονίσματα για να την κρατήσει ο μονάκριβός της το βράδυ της Ανάστασης. Ήρθε ο Νικόλας εκείνες τις παραμονές της Λαμπρής και γέμισε ευτυχία και φως ο κόσμος της Δέσποινας.
 
Αλλαγμένος και ώριμος πρόφτασε τις παπαρούνες, τις μαργαρίτες και τις ανθισμένες λεμονιές. Αντίκρυσε το φως του ήλιου στα αγαπημένα κορφοβούνια τα μυρωμένα από σκίνα και ρίγανη, όπως θυμόταν τη μυρωδιά τους σαν την έφερνε ο αέρας. Και το βλέμμα της μάνας που εξέφραζε όλα όσα οι λέξεις δεν κατορθώνουν να πουν. Τον καμάρωσε στην Ανάσταση, στην φωτόλουστη εκκλησιά τους και το φιλί της αγάπης με το Χριστός Ανέστη στάλαξε μέσα της το Άγιο Φως της Λαμπρής.
 
Πέρασε μέρες ευτυχίας η Δέσποινα, όμως ο Νικόλας της είχε απλώσει ρίζες και τον πλάνεψε η πλανεύτρα ξενιτιά. Σειρήνες τα θέλγητρά της.
 
Τον αποχαιρέτησε ψιθυρίζοντας με την απαλή φωνή της «Δεντράκι είμαστε Νικόλα μου. Χωρίς τις ρίζες μας μας παρασέρνει ο αέρας με το πρώτο φύσημά του. Μην το ξεχνάς ποτέ!»
 
Μία ιστορία της καθημερινότητας, αλλά που μοιάζει τόσο πολύ με τη δική μας τη σύγχρονη. Σκέπτομαι πόσο μπορεί ο αέρας της ζωής να μεταμορφώσει το μυαλό σε χαρταετό. Που πετάει πότε ψηλά και πότε χαμηλά, βάζει επάνω του όλο και πιο πολλά χρώματα, ώσπου γίνεται κατακόκκινος, κόβονται τα νήματά του και μένει ακυβέρνητος ανάμεσα σε κομήτες και όνειρα.
 

Πηγή:

1. Από τη σελίδα της συγγραφέως στο facebook, (3/5/2021). Αναδημοσιεύεται με την άδεια της. 
2. Φωτογραφία από το Άγαλμα της Ελευθερίας, http://teacher.scholastic.com

ΚΕΝΤΡΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΡΠΑΘΟΥ: Και τώρα, τί ;

κέντρο-υγείας-Καρπάθου

Από το 2020 το Κέντρο Υγείας Καρπάθου έπαψε να λειτουργεί. Ιατρικό, νοσηλευτικό προσωπικό και εξοπλισμός μεταφέρθηκαν με υποδειγματική τάξη στο νεόδμητο Γενικό Νοσοκομείο Καρπάθου. Στολίδι πραγματικό το νέο Νοσοκομείο και ενισχυμένο με νεοπροσληφθέν προσωπικό, προσφέρει ήδη πολύτιμες υπηρεσίες υγείας εν μέσω της πανδημίας του κορωνοϊού.

Τί γίνεται όμως με το ιστορικό κτίριο του Κέντρου Υγείας, που κτίστηκε και σε μεγάλο βαθμό εξοπλίστηκε από δωρεές Συλλόγων και Καρπαθίων Ευεργετών και Δωρητών κυρίως της Αμερικής; Στον εξελισσόμενο διάλογο για τη βέλτιστη αξιοποίηση του κτιρίου προσθέτω και τις δικές μου απόψεις.

Κατά καιρούς έχει προταθεί να γίνει γηροκομείο, σχολείο, μουσείο ή να παραχωρηθεί η χρήση του σε υπηρεσίες του δήμου, της αστυνομίας, της πυροσβεστικής, του στρατού. Για τη σωστή επιλογή πρέπει να τεθούν κριτήρια και προτεραιότητες, έτσι ώστε η αξιοποίηση του κτιρίου να δώσει τη μέγιστη υπεραξία στην πόλη και στο νησί. Κατά την άποψή μου αυτό μπορεί να υπηρετηθεί πιο αποτελεσματικά με την ανάδειξή του σε χώρο πολιτισμού, που να είναι ελκυστικός στους πολυάριθμους επισκέπτες της Καρπάθου. Ασφαλώς υπάρχουν και οι πρακτικές ανάγκες κράτους και κοινωνίας, γι αυτές όμως μπορούν να δρομολογηθούν άλλες λύσεις.

Μαζί με τις φυσικές ομορφιές, ο πολιτισμός είναι ο πλούτος της Καρπάθου. Είναι η Πελασγική, Μινωική/Μυκηναϊκή και Δωρική της καταγωγή. Είναι η Μυθολογία, η Αρχαιολογία, η Ιστορία και η Λαογραφία της. Το αν μπορούν να στεγαστούν στους χώρους του κτιρίου όλα αυτά τα κεφάλαια του πολιτισμού μας είναι από μόνο του αντικείμενο μελέτης και αξιολόγησης ειδικών επιστημόνων, ερευνητών και τεχνικών. Ειδικά για το κεφάλαιο αρχαιολογία είναι γνωστό ότι σημαντικά ευρήματα του νησιού εκτίθενται ή είναι αποθηκευμένα στο Μουσείο Ρόδου, ενώ το όντως εξαιρετικό Αρχαιολογικό Μουσείο Καρπάθου ασφυκτιά από έλλειψη χώρων.

Στην ιστορική συγκυρία της επετείου των 200 χρόνων από τη συμμετοχή της Καρπάθου στην Επανάσταση του 1821, θα ήταν θαυμάσιο ένα τόσο σημαντικό έργο να μπει σε ορθή προοπτική και προγραμματισμό. Με διαφάνεια και ψύχραιμο δημόσιο διάλογο, με αντιπαράθεση προτάσεων αλλά και γόνιμη σύνθεση απόψεων. Εφόσον υπάρξει ομοθυμία των φορέων της τοπικής αυτοδιοίκησης και των κοινωνικών εταίρων, το τελικό σχέδιο – συνεπικουρούμενο από το ικανό προσωπικό που διαθέτει η Κάρπαθος στην κεντρική πολιτική σκηνή – μπορεί να γίνει πραγματικότητα.

Ακριβώς όπως έγινε το Νοσοκομείο.

Μιχάλης Μικρός-
Μικροπανδρεμένος

… και εκήρυξεν της ένωσίν του με τα της Μητρός Ελλάδος …

Η Ένωση της Καρπάθου και της Κάσου με την Ελλάδα συντελείται … 4 χρόνια πριν από την επίσημη ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου! 

7η Μαρτίου 1948 – 5η Οκτωβρίου 1944

1947-ensomatosi1Γιορτάσαμε και φέτος μιαν ακόμη επέτειο του ιστορικού γεγονότος της «Ενσωμάτωσης» της Δωδεκανήσου στην Ελλάδα. Τα δώδεκα νησιά μας ήταν το τελευταίο κομμάτι της χώρας που προστέθηκε στον κορμό της μητέρας πατρίδας το έτος 1948. Εκπληρώθηκαν έτσι τα όνειρα πολλών γενεών Δωδεκανησίων που από το 1821 είδαν τους τόπους τους να μπαίνουν και να βγαίνουν τρεις φορές από την αγκαλιά της Μάνας Ελλάδας.

  • Το 1821 για εννιά περίπου χρόνια η Κάρπαθος και άλλα νησιά της Δωδεκανήσου, συμμετείχαν στο πρώτο μόρφωμα του Ελληνικού κράτους, πληρώνοντας σε πολλές περιπτώσεις διπλούς φόρους, τόσο στην απειλητική Οθωμανική αυτοκρατορία όσο και στα ταμεία της Επαναστατημένης Ελλάδας. Ο επιφανής πατριώτης Χατζηλίας Οικονόμου έπαιξε ενεργό ρόλο στην δεύτερη (1823) και στην τέταρτη (1829) Εθνοσυνέλευση, ενώ Καρπάθιοι ναυτικοί και στεριανοί πολεμιστές συμμετείχαν ενεργά στα μέτωπα του αγώνα. Ένα επιπλέον καρπάθικο καράβι πήρε μέρος και στην ιστορική Ναυμαχία του Γέροντα (1824). Το 1830 όμως το πρωτόκολλο του Λονδίνου παραχώρησε τα Δωδεκάνησα στην Τουρκία, ανταλλάσσοντας τα με την τουρκοκρατούμενη Εύβοια.  
  • Στα 1912 οι Ιταλοί κατέλαβαν τα Δωδεκάνησα, διακηρύσσοντας ότι θα σεβαστούν τους Έλληνες κατοίκους τους, αφήνοντας να διαφανεί η ελπίδα της παραχώρησής τους στην Ελλάδα. Τελικά, αν και Ευρωπαίοι και Χριστιανοί, οι νέοι κατακτητές αποδείχτηκαν χειρότεροι από τους αλλόθρησκους, καθώς εκτόπισαν με τις τακτικές τους μεγάλο μέρος του πληθυσμού της Δωδεκανήσου για να διευκολύνουν την πραγματοποίηση στη συνέχεια των εποικιστικών τους σχεδίων.   
  • Το 1920 η Συνθήκη των Σεβρών προέβλεπε την επιστροφή των Δωδεκανήσων στην Ελλάδα, με εξαίρεση τη Ρόδο και το Καστελλόριζο των οποίων ο πληθυσμός θα αποφάσιζε, μετά από κάποιο διάστημα, για την τύχη του με δημοψήφισμα. Τα γεγονότα το ’22 όμως έσβησαν κι αυτή την ελπίδα.

Τόσο κοντά και τόσο μακριά από τη Μητέρα Ελλάδα! 

Είκοσι δύο χρόνια μετά βρισκόμαστε στα τελειώματα του Β’ Παγκοσμίου πολέμου. Τον Σεπτέμβρη του 1944 οι Γερμανοί αρχίζουν να εγκαταλείπουν την Κάρπαθο και μέχρι τις αρχές του Οκτώβρη αποσύρονται στη Ρόδο. Οι σκλαβωμένοι Καρπάθιοι ξεσηκώνονται με σκοπό να καταλύσουν οριστικά την Ιταλοκρατία στον τόπο τους. Την 5η Οκτωβρίου στις Μενετές της Καρπάθου εκφράζεται ο επαναστατημένος Καρπαθιακός λαός, ζητώντας όχι μόνο την Ελευθερία του αλλά και την Ένωση του με την Μητέρα πατρίδα. Ακολουθούν τα υπόλοιπα χωριά.

Τα παραπάνω γεγονότα είναι ίσως γνωστά, σε γενικές γραμμές, στους περισσότερους αναγνώστες. Αυτό που δεν είναι ευρέως γνωστό σε πολλούς Καρπαθίους και Δωδεκανησίους είναι ότι η τότε ηγεσία των Καρπαθίων προγόνων μας, δεν αρκέστηκε μόνο στις επαναστατικές πράξεις που ξεκίνησαν από τις Μενετές και την Αρκάσα. Ούτε φυσικά στους πυροβολισμούς, στις τυμπανοκρουσίες και στους σημαιοστολισμούς, που επικράτησαν στην Κάρπαθο από την 5η Οκτωβρίου του ’44 και εντεύθεν. 

Με μια αξιοθαύμαστη αυτενέργεια, με μέθοδο και με συντονισμό η στρατιωτική και η πολιτική ηγεσία της Καρπάθου οδήγησε τους εναπομείναντες στο νησί Ιταλούς στη συνθηκολόγηση και στην αποδοχή της ήττας τους. Πάνω σε αυτές τις κοινές τους επιδιώξεις στηρίχτηκε η «Διακήρυξη της Απελευθέρωσης και της Ένωσης της Καρπάθου και της Κάσου με τη Μητέρα Ελλάδα» [1] που διατυπώθηκε ομόθυμα και εγγράφως την 7η Οκτωβρίου 1944 από τους Αντιπροσώπους των επαναστατημένων κατοίκων: 

… και εκήρυξεν της ένωσίν του μετά της Μητρός Ελλάδος …

Α100-detail
Απόσπασμα από το ιστορικό έγγραφο της διακήρυξης της Ένωσης της Καρπάθου και της Κάσου με την Ελλάδα από τους επαναστατημένους κατοίκους των δυο νησιών το έτος 1944.

 

Και τότε έκαναν ένα βήμα πιο πέρα: ανέθεσαν σε 7 παράτολμους συμπατριώτες μας τη μεταφορά της διακήρυξης στην Αίγυπτο. Με κίνδυνο της ζωής τους, μέσα σε μια βενζινόβαρκα 2 τόνων, φτάνουν στην Αλεξάνδρεια και παραδίδουν το πολύτιμο μήνυμα στα χέρια της Ελληνικής Κυβέρνησης και των Συμμάχων. Το έγγραφο αυτό, υπογραμμένο από 53 «Αντιπροσώπους» των κοινοτήτων της Καρπάθου και της Κάσου [2], επικυρώνει τη βούληση του Καρπαθιακού και του Κασιακού λαού ενώ τα έγγραφα της συνθηκολόγησης της Ιταλικής διοίκησης που ακολουθούν του δίνουν και την απαραίτητη νομική υπόσταση. 

Βέβαια αντί για την Ένωση προέκυψε εν συνεχεία μια σύντομη (ευτυχώς) περίοδος Αγγλοκρατίας [3] στα νησιά μας…Αξίζει να σημειωθεί ότι η Βρετανική διοίκηση ποτέ δεν αναγνώρισε την Ένωση της Καρπάθου και της Κάσου με την Ελλάδα. Η δε Ελληνική Κυβέρνηση του ’44 ούτε τα μέσα είχε για να υπερασπιστεί το ιστορικό αυτό κεκτημένο, ούτε και τη διάθεση να συγκρουστεί με τη Βρετανική αυτοκρατορία για χάρη των δυο νησιών, εν ονόματι άλλων σοβαρότερων σκοπιμοτήτων της!

Έτσι ούτε λίγο – ούτε πολύ οι Βρετανοί, παρά τις αρχικές τους διακηρύξεις, δεν αποβιβάστηκαν στην Κάρπαθο και στην Κάσο στο όνομα του Βασιλέως των Ελλήνων Γεωργίου του Β΄, αλλά ως «τοποτηρητές» του προηγούμενου Ιταλικού αποικιοκρατικού καθεστώτος…, επιζητώντας με τους χειρισμούς τους να διαγράψουν από τη σκακιέρα των διαπραγματεύσεων και του μετέπειτα παζαριού το σπουδαίο αυτό επίτευγμα των προγόνων μας. Παρά ταύτα οι άθλιοι αυτοί χειρισμοί των «συμμάχων» δεν αναιρούν την ηθική και πρακτική αξία του ιστορικού επιτεύγματος.

Εμείς οι Καρπάθιοι έχουμε για μεγάλο διάστημα αναλωθεί σε ομφαλοσκόπηση αναφορικά με τα γεγονότα του ’44 και το πως τα έζησε κάθε χωριό ξεχωριστά. Και είναι ίσως σ’ ένα βαθμό αναμενόμενο. Έχουμε όμως το χρέος έστω και μετά από 70 τόσα χρόνια να μελετήσουμε ευλαβικά το ιστορικό κείμενο της διακήρυξης της Ένωσης με την Ελλάδα [1]. Να εντοπίσουμε μέσα σε αυτό τις υπογραφές ανθρώπων που γνωρίσαμε ή που γνωρίζουμε, παππούδων, συγγενών, φίλων, δασκάλων, ιατρών και άλλων προσώπων, που κλήθηκαν να βάλουν την υπογραφή τους εκείνη την ώρα σε ένα τέτοιο έγγραφο και που εν συνεχεία θέλησαν να κοινοποιήσουν την επιθυμία τους και το επίτευγμα τους σε όλο τον κόσμο και φυσικά και σ’ εμάς σήμερα.                 

Είναι ανάγκη να εμπνευστούμε σήμερα από την ομοθυμία, την ομοψυχία και τον πατριωτισμό που επέδειξαν οι ξεσηκωμένοι συμπατριώτες μας στις δύσκολες εκείνες περιστάσεις! 

 

Μανόλης Μ. Τσαγκάρης  
Γιώργος Ν. Τσαμπανάκης 


Πηγές και Αναφορές

 [1] Το αυθεντικό χειρόγραφο έγγραφο που αναφέραμε βρίσκεται αρχειοθετημένο στο Αρχείο του Ελληνικού Υπουργείου των Εξωτερικών, ενώ πιστό αντίγραφό του, που παραχωρήθηκε από το Ιστορικό και Πολιτισμικό Αρχείο Ολύμπου Καρπάθου, βρίσκεται αναρτημένο στην ιστοσελίδα https://www.karpathos.net/A100 

[2] Ο κατάλογος των 53 Καρπαθίων και Κασίων που υπογράφουν το έγγραφο στο https://www.karpathos.net/558  από το σχετικό βιβλίο του Μανώλη Γ. Κασσώτη που προέκυψε από την πιο πάνω αναφερόμενη πηγή.   

[3] Βλ. ομιλία Γιώργου Νικ. Τσαμπανάκη με θέμα: «Ντίνος Α. Μελάς, ο συγγραφέας του βιβλίου «ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΟΥ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΠΑΘΟΥ – 5 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1944», η οποία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της ημερίδας που αφιέρωσε το Κ.Κ.Ε.Π. στην μνήμη του Ντίνου Αντ. Μελά και διοργανώθηκε στις Μενετές στις 13/8/2011. 

Σημ. Το άρθρο αυτό πρωτοδημοσιεύθηκε στην έντυπη εφημερίδα «Ομόνοια», τεύχος 47, 2016.