Η συνοικία και το εκκλησάκι του Αϊ Βασίλη στο Απέρι

aperi-ag.vassilios
Απέρι – Συνοικία Αγ. Βασιλείου από το Κάστρο (φωτ. Ηλία Λογοθέτη)

Του συνεργάτη μας Γιάννη Σταματιάδη, Δικηγόρου.

Η γνωστή σε όλους μας συνοικία του Απερίου με την ονομασία ΑΓΙΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ άρχισε να δημιουργείται περί τα τέλη του 19ου αιώνα (γύρω στο 1880) κυρίως από κατοίκους της συνοικίας «ΒΑΛΑΝΤΟΥ» και δευτερευόντως από κατοίκους της συνοικίας »ΜΟΡΡΟΟΥΣ» προκειμένου να χτιστούν σπίτια για τις δεύτερες και τρίτες κόρες τους, αφού ως γνωστόν το αρχικό σπίτι της μάνας σύμφωνα με το έθιμο το έπαιρνε η πρωτοκόρη [6].

Αναφέρω ενδεικτικά 10 από αυτά τα σπίτια, που χτίστηκαν για δεύτερες ή τρίτες κόρες οικογενειών που κατοικούσαν στη Βαλαντού ή Μορροού, που είναι τα σπίτια:

  1. της Καλλιόπης Γεωργίου Λογοθέτη, 2ης κόρης των από Βαλαντού Ηλία και Φραγκουλιάς Σαρρή-Γεργατσούλη (πρόκειται για το σπίτι που σήμερα ανήκει στην εγγονή της Πόπη Παχούντη Νιοτή).
  2. της Κυραννιάς Ιωάννη Λεντή, 3ης κόρης των από Βαλαντού Ηλία και Φραγκουλιάς Σαρρή-Γεργατσούλη (πρόκειται για το σπίτι που ανήκει σήμερα στην εγγονή της Άννα Νιοτή-Σταματιάδου).
  3. της Φωτεινής Μιχαήλ Χαλκιά, 2ης κόρης των, από Βαλαντού Νικολάου (Παπά Νικόλα) και Καλλιόπης Φιλιππίδη (πρόκειται για το σπίτι που σήμερα ανήκει στην εγγονή της Φανή Χατζηαντωνίου -Διάκου).
  4. της Ευδοξίας Μηνά Παπαγεωργίου, 2ης κόρης των από Βαλαντού Μιχαήλ και Ερνιάς Διακοπούλου (πρόκειται για το σπίτι που σήμερα ανήκει στην κόρη της Ρηνούλα Λυτού-Παπαγεωργίου).
  5. της Βαγγέλας Εμμανουήλ Ματσάκη, 2ης κόρης των από Μορροού Γεωργίου και Σοφίας Παχούντη (πρόκειται για το σπίτι που σήμερα ανήκει στον Τζίμη Ζανάκη, που το αγόρασε από την εγγονή της Βαγγέλας Ματσάκη, την Άτζελα Ηλιάδη).
  6. της Καλλιόπης Μάγκαζη, 2ης κόρης των από Μορροού Γεωργίου και Σοφίας Παχούντη (πρόκειται για το σπίτι που σήμερα ανήκει στους κληρονόμους Βασιλείας Μιχαήλ Σκούλου).
  7. της Σεβαστής Φιλιππίδου, 2ης κόρης των από Βαλαντού Εμμανουήλ και Ευαγγελίας Σκούλου (πρόκειται για το σπίτι που σήμερα ανήκει στον Τζίμη Ζανάκη, που το αγόρασε από τους κληρονόμους της Σεβαστής Φιλιππίδου). 
  8. της Ευδοξίας Σχοινοχωρίτη, 2ης κόρης των από Βαλαντού Ηλία και Σοφίας Κουρού (πρόκειται για το σπίτι που ανήκει σήμερα στην Πηνελόπη Λογοθέτη-Πρωτόπαπα, ο πατέρας της οποίας το είχε αγοράσει από την Ευδοξία Σχοινοχωρίτη).
  9. της Άννας Γεωργίου Χιωτάκη, 2ης κόρης των από Βαλαντού Ιωάννη και Στασίας Χήρα (πρόκειται για το σπίτι που σήμερα ανήκει στην κόρη της Πόπη Καπετανάκη-Χιωτάκη).
  10. της Σεβαστής Ιωάννη Γεργατσούλη, 2ης κόρης των από Μορροού Βασιλείου και Βασιλικούλας Σκούλου (πρόκειται για το σπίτι που σήμερα ανήκει στην κόρη της Βασιλεία Μάρκου-Γεργατσούλη).

Η συνοικία αυτή δεν είχε ονομασία μέχρι και το 1908 που αποπερατώθηκε το εκκλησάκι του Αγίου Βασιλείου, από το οποίο και πήρε την ονομασία της.

αγ.βασίλειος-Απέρι
Αποψη της εκκλησίας του Αγ. Βασιλείου στο Απέρι (φωτ. Νίκου Νταργάκη)

Τον Άγιο Βασίλειο ανήγειρε ο Παπά Μελέτιος Γεργατσούλης του Βασιλείου, αποκαλούμενος Ιερομόναχος, που ήταν αδελφός της προγιαγιάς μου Φραγκουλιάς Βασιλείου Γεργατσούλη, συζύγου Ηλία Σαρρή (που είναι προγιαγιά και πλήθους άλλων Απεριτών π.χ. Λαμπρινών, Σαρήδων, Μακρήδων, Μικροπανδρεμένων κ.α).

Ο Παπά Μελέτιος [4] πριν γίνει ιερωμένος είχε παντρευτεί στη Βωλάδα Καρπάθου την Βαγγελούλα Ψαρού του Νικολάου και της Πολυξένης, αλλά είχε την ατυχία να πεθάνει η γυναίκα του Βαγγελούλα σε ηλικία 17 ετών στη γέννα, κατά την οποία επέζησε μόνο το αγοράκι της, ο Βασίλης, το οποίο όμως πέθανε σε ηλικία 3 ετών.

Μετά και από αυτό το δεύτερο ατυχές γεγονός της ζωής του ο Μελέτιος άφησε τη μεγάλη κτηματική περιουσία (σπίτια, χωράφια, αμπέλια κ.λ.π.) της γυναίκας του στη πεθερά του Πολυξένη και το γιο της Μιχαήλ Ψαρό ( που ήταν ο μοναδικός αδελφός της Βαγγελούλας) χωρίς να καταδεχτεί να κρατήσει ούτε σπιθαμή γης από την περιουσία αυτή, παρόλο που ανήκαν σ’ αυτόν σύμφωνα με το Βυζαντινο-ρωμαϊκό Δίκαιο. Έκτοτε ζούσε στο Απέρι, στο σπίτι της ανιψιάς του Κυραννιάς Λεντή-Σαρρή, στη συνοικία του Αγίου Βασιλείου, μαζί με την αδελφή του, τη Φραγκουλιά Ηλία Σαρρή.

Ο Μελέτιος, μετά το θάνατο του παιδιού του έγινε ιερέας και έφθασε μέχρι το βαθμό του Αρχιμανδρίτη, διατελέσας μάλιστα και γραμματέας της Ιεράς Μητροπόλεως Καρπάθου-Κάσου. Ο Παπά Μελέτιος- ιερομόναχος, το 1906 πήρε την απόφαση να χτίσει ο ίδιος το ΄΄μοναστήρι΄΄ του Αγίου Βασιλείου, για το όνομα του πατέρα του, μια που ο δικός του γιος Βασίλης πέθανε. Το οικόπεδο στο οποίο θα χτιζόταν το μοναστήρι ήταν δωρεά είτε της Κυραννιάς Ζανάκη μητέρας του Δημητρίου Ι. Ζανάκη είτε του μετέπειτα πεθερού του Ηλία Καρακατσάνη [5].

Ο Παπά Μελέτιος, που εκτός από ιερέας ήταν υποδηματοποιός και εξαίρετος χτίστης (το μαρτυρεί άλλωστε το δημιούργημά του που βλέπετε στις φωτογραφίες που δημοσιεύθηκαν στο facebook) μετέφερε υλικά με το μουλάρι του και γύρω στο 1907 άρχισε να χτίζει το μοναστήρι του Αγίου Βασιλείου, το οποίο αποπερατώθηκε από τον ίδιο το 1908, όπως μαρτυρεί και η αναγραφή του έτους αυτού στο δάπεδο του μοναστηριού, που είναι στρωμένο με χαλίκι της θάλασσας. Το χαλίκι αυτό το μετέφερε με το μουλάρι του ο Παπά Μελέτιος από την παραλία του Βρόντη σε χειμωνική περίοδο, όμως κατά τη μεταφορά του αναγκάστηκε να περάσει με τα πόδια μέσα από το ποτάμι του Βρόντη, που είχε φουσκώσει λόγω μεγάλων βροχοπτώσεων, βρέχοντας τα παπούτσια τις κάλτσες και τα ρούχα του. Έτσι προσβλήθηκε από βαρύ κρυολόγημα από το οποίο και πέθανε τη χρονιά που αποπεράτωσε το μοναστήρι (1908).

ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΧΟΜΑΙ Η ΧΑΡΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΕ ΤΙΣ ΙΚΕΣΙΕΣ ΤΟΥ KAΘΩΣ ΚΑΙ ΑΥΤΕΣ TOY ΑΕΙΜΝΗΣΤΟΥ ΘΕΙΟΥ ΜΑΣ, ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ ΜΕΛΕΤΙΟΥ, ΝΑ ΧΑΡΙΖΕΙ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΝΑ ΕΞΑΛΕΙΨΕΙ ΑΥΤΟΝ ΤΟΝ ΑΟΡΑΤΟ ΕΧΘΡΟ ΠΟΥ ΒΑΣΑΝΙΖΕΙ ΟΛΗ ΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑ.

Σημείωση:

Σε παλιότερη Σημείωσή μου στο facebook είχα γράψει το ιστορικό της συνοικίας του ΑΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ και του ΄΄μοναστηριού΄΄ από το οποίο πήρε το όνομά του η νεότερη σε ηλικία εν λόγω συνοικία του Απερίου. Ορισμένοι από τους φίλους μου, που θυμήθηκαν σήμερα τη σημείωση εκείνη με παρακάλεσαν να την αναδημοσιεύσω και ανταποκρίνομαι τώρα παρόλο που εδώ και αρκετό καιρό έπαυσα να ασχολoύμαι με το facebook. Το άρθρο αυτό αναδημοσιεύεται στην εφημερίδα της Ομόνοιας.

Πηγές και Σημειώσεις:

  1. Από την ανάρτηση του Γιάννη Σταματιάδη στο facebook, 1/1/2021 (ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΣYΝΟΙΚIAΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΑΠΕΡΙΟΥ ΚΑΡΠΑΘΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΄΄ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΟΥ΄΄ ΤΗΣ)
  2. Άποψη της συνοικίας Αγ. Βασιλείου από το Κάστρο,  του Ηλία Λογοθέτη
  3. Φωτογραφία Αγ. Βασιλείου του Νίκου Νταργάκη.
  4. Aφηγήσεις της γιαγιάς του συγγραφέα, Κυραννιάς Λεντή, ανηψιάς του παπά Μελέτιου, που  την προίκισε με την προσωπική περιουσία του. Για το λόγο αυτό η Κυραννιά Λεντή ονόμασε έναν από τους γιούς της Μελέτιο (ο Μελετής Λεντής που ζει στην Αμερική).
  5. Πέραν των όσων γνωρίζω για το θέμα αυτό από αφηγήσεις της γιαγιάς μου, το ότι ήταν όντως ο παπά Μελέτιος και γραμματέας της Μητροπόλεως Καρπάθου και Κάσου το έχω διαπιστώσει και ιδίοις όμμασι από τους τόμους της Μητροπόλεως που τηρούνται στο Υποθηκοφυλακείο Καρπάθου στους οποίους είναι καταχωρημένοι τίτλοι ιδιοκτησίας (προικοσύμφωνα,συμβόλαια δωρεάς, πωλητήρια και διαθήκες) που έγιναν επί Τουρκοκρατίας και καταχωρούνταν στα βιβλία αυτά από τον γραμματέα της Μητροπόλεως, που φέρει το όνομα του Μελετίου Ιερομονάχου.
  6. Είναι αξιοσημείωτη η επιθυμία τόσων οικογενειών να δημιουργήσουν κατοικίες σε όλες τους τις θυγατέρες, που διαφορετικά δεν θα παραμένανε στο χωριό τους.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s