Οι Κούνιες κ’ τα Σαρακοστιανά παιγνίδια!

Σε μία προσπάθεια αναβίωσης του εθίμου “οι Κούνιες και τα Σαρακοστιανά Παιχνίδια”, μικρά παιδιά, νέοι και νέες αλλά και πολλά μέλη της Όμονοιας Αττικής και όχι μόνο, ανταποκρίνονται κάθε χρόνο στο κάλεσμά μας να έρθουν στην αίθουσα του συλλόγου,  για να παίξουν τα παιχνίδια, έτσι για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νεότεροι.

Φέτος για πρώτη φόρα, λόγω της καραντίνας που επέβαλε η Ελληνική Κυβέρνηση εξαιτίας του κορονοϊού, δεν έγινε εφικτή η αναβίωση των Σαρακοστιανών Παιχνιδιών όπως γινόταν παλαιότερα στην Βαλαντού και στους Λώρους, δύο πανέμορφες συνοικίες του χωριού μας.  Επίσης ακυρώθηκε και η εκδήλωση που θα διοργάνωνε ο Όμιλος Καρπαθίων Νέων.  Θα ήταν η δεύτερη συνεχόμενη παρουσίαση του εθίμου στους νέους του νησιού μας στην αίθουσα του συλλόγου τους. Εύχομαι του χρόνου να είμαστε όλοι καλά και να ξαναβρεθούμε και πάλι όλοι μαζί να αναβιώσουμε αυτό το όμορφο έθιμο.  

Όμως για να μην ξεχνιόμαστε θα προσπαθήσω να σας μεταφέρω το έθιμο αυτό, με γραπτό λόγο αλλά και με φωτογραφικό υλικό προηγούμενων χρόνων όταν και το αναβιώσαμε όλοι μαζί, μικροί μεγάλοι, στις αίθουσες της ‘Ομόνοιας Αττικής’ και του ‘Ομίλου Καρπαθίων Νέων’.

Τι είναι λοιπόν αυτές οι Κούνιες, και τι τα Σαρακοστιανά παιχνίδια; Οι κούνιες και τα παιχνίδια λέγεται ότι προέρχονταν  από την Μικρά Ασία όπου εκεί τα έπαιζαν οι χωριανοί μας, και μετέπειτα τα έφεραν και στο χωριό μας όταν επέστρεψαν. Το έθιμο γινόταν όλες τις Κυριακές της Τεσσαρακοστής, ξεκινώντας από τη πρώτη Κυριακή της Ορθοδοξίας μέχρι την Κυριακή των Βαΐων.  Σκοπός τους ήταν να δώσουν ευκαιρία στα κορίτσια να παινέσουν με μαντινάδες τα αγόρια , να ανταποδώσουν τους επαίνους των αγοριών προς αυτές, όλο το καλοκαίρι και το χειμώνα στα χοροστάσια και στις καντάδες.  Να σημειωθεί ότι τα κορίτσια και οι μεγαλύτερες γυναίκες δεν επιτρέπονταν να συμμετάσχουν σε καθιστό γλέντι κατά την διάρκεια του καλοκαιριού και του χειμώνα.

Σύμφωνα με τον αείμνηστο καθηγητή λαογραφίας Μιχαηλίδη Νουάρο, στο βιβλίο του «Λαογραφικά Σύμμεικτα Καρπάθου» όπου γράφει για τα παιχνίδια, αναφέρει: «…είναι η μοναδική ευκαιρία στις ερωτοχτυπημένες να εκδηλώσουν σαφέστερον  το πάθος των, εις τα μνηστευμένας να εγκωμιάσουν τους μνηστήρας των, και εις τας ηλικιωμένας γυναίκας – αντιπροσώπους ούτως ειπείν της κοινής γνώμης – να τραγουδήσουν τα παινέματα όλων των παρόντων ανδρών -ανεξαρτήτως ηλικίας –και να αναμνησθούν και των ξενιτεμένων όλου του χωριού».

Απ’ τα πολύ παλιά τα χρόνια το έθιμο αυτό γινότανε στο Απέρι από τους χωριανούς μας που συναντιόντουσαν συνήθως σε ξέφωτα μέρη.  Σε μία παλιά μου συνέντευξη με τον αείμνηστο δάσκαλό μας κ. Ηλία Ζερβουδάκη, με θέμα τις Κούνιες και τα Σαρακοστιανά παιχνίδια, μου ανέφερε ότι στην συνοικία των Λορών για παράδειγμα, συγκεντρώνονταν κάτω απ’ την αμυγδαλιά του Χριστόφορου Σακελλαρίδη, στο σημερινό παρκινγκ, πλησίον  του σπίτιου του

κ. Αλέκου Μικροπανδρεμένου.  Εκεί στην αμυγδαλιά  έδεναν τις κούνιες και μαζευόταν όλη η γειτονιά να πουν ‘προφορικά’ τις μαντινάδες τους σε όποιον έπαιρνε σειρά στην κούνια, καθώς δεν επιτρεπόταν να έχουν όργανα (λύρα και λαούτο).  Επίσηs, οι κούνιες γίνονταν και μέσα σε «αξετέλευτα» σπίτια, όπου περνούσαν τα σχοινιά μέσα από το κεντρικό δοκάρι του σπιτιού και μέσα από τις εγκοπές μιας γερής σανίδας, και έτσι έφτιαχναν τις κούνιες. Όσο για το σχοινί , το έφτιαχναν οι ίδιοι από μαλλί κατσίκας (σάουλα) καθώς δεν υπήρχε σχοινί στη μορφή που το ξέρουμε εμείς σήμερα.   Καθώς εξελισσόταν το έθιμο της κούνιας, οι νέοι και οι νέες έπαιζαν τα σαρακοστιανά παιχνίδια!

Την ώρα που τραγουδούσαν οι γυναίκες στα παλικάρια, οι νέοι και οι νέες έπαιζαν ένα παιχνίδι  τον “Στρόπο”.  Παίρνανε μία μαντήλα που περιστρέφανε και δένανε στην μια άκρη κόμπο, δημιουργώντας έτσι ένα είδος μαστιγίου. Το “Στρόπο” το παίρνει ο νέος και πηγαίνει σε ένα κορίτσι της αρεσκείας του και χτυπάει όπου βρει μέχρι να ανοίξει την παλάμη της, για να της δώσει τρία δυνατά χτυπήματα λέγοντάς της: «Αγαπάς με κοπελιά» και το κορίτσι μη θέλοντας άλλο να την χτυπάει απαντάει: «Αγαπώ σε παλικάρι». Με τη σειρά της παίρνει το Στρόπο και διαλέγει ένα παλικάρι της αρεσκείας της για να συνεχίσει το παιχνίδι μέχρι να έρθει η σειρά όλων των συμμετεχόντων.

 

«Αγαπάς με κοπελιά», λέει και βαρά το στρόπο
Σα δε βρήκε να του πει, ό,τι θέλει μ’αλλο τρόπο
«Αγαπώ σε παλικάρι» λέει η κόρη με καμάρι
Και το στρόπο σα λαμβάνει, πάει σε άλλο παλικάρι

 

Ο Στρόπος ήταν το κύριο παιχνίδι των Σαρακοστιανών. Υπήρχαν όμως και άλλα παιχνίδια που έπαιζαν οι νέοι τις Κυριακές της Σαρακοστής.  Ονομαστικά μερικά από τα Σαρακοστιανά Παιχνίδια είναι: η Τυφλόμυγα, Μήπως είστε εσείς, τα Λουλούδια, το Γομαράκι (φορτίο με ξύλα), το Δακτυλίδι, η Σκούπα, η Κολοκυθιά, ο Χηρεμένος, το μαξιλάρι και το τηλέφωνο.

Αυτό σε γενικές γραμμές είναι το έθιμο “οι Κούνιες” και τα “Σαρακοστιανά Παιχνίδια” που παίζονταν στο Απέρι απ’ τα πολύ παλιά χρόνια, αλλά και που κάθε χρόνο αναβιώνουμε στην αίθουσα του Συλλόγου Ομονοίας Αττικής.  Για όσους από εσάς δεν είχατε την ευκαιρία να δείτε από κοντά το έθιμο αυτό, εύχομαι να είμαστε καλά του χρόνου, και να βρεθούμε από κοντά όλοι μαζί να παίξουμε τα ΣΑΡΑΚΟΣΤΙΑΝΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ!!

 

Βασίλης Μ. Μικροπανδρεμένος
Καθηγητής Φυσικής Αγωγής

4 Απριλίου 2020

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s